Klik hier en ontvangons wekelijks online magazine

ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven

Zen.nl, Zen, meditatie, leren mediteren, AI, zenvol leiderschap, congres, multitasken, burn-out, kunstmatige intelligentie, rust, levensdoel, aandacht, retraite, sesshin, kans, angst, denkpatronen, gelijkmoedigheid, reageren, team, onrustig

AI vereist Zenvol Leiderschap

Door redactie ZenActueel / Zen.nl Nederland /11 augustus 2026

Kunstmatige intelligentie verandert ons werk razendsnel. Alles kan en moet daardoor nog sneller. Werkprocessen veranderen voortdurend en mensen vragen zich af of ze de technologische ontwikkelingen nog wel kunnen bijhouden. Volgens auteur Manish, senior partner bij adviesbureau McKinsey, vraagt deze tijd niet om meer technologie, maar vooral om wijzere mensen.

Wie wil onderzoeken wat Zenvol Leiderschap in deze AI-tijd betekent, is van harte welkom op het congres Zenvol Leiderschap op 29 september in Utrecht.

In zijn artikel The AI Antidote* beschrijft hij hoe hij jarenlang dacht buitengewoon productief te zijn. Van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat controleerde hij zijn e-mail. De hele dag bestond uit telefoongesprekken, afspraken, analyses en vooral eindeloos multitasken. Totdat hij een burn-out nabij was en besefte dat er iets wezenlijks ontbrak. Op aandringen van zijn vrouw begon Manish in 2010 met mediteren. Sindsdien mediteert hij iedere ochtend en avond en gaat hij jaarlijks op sesshin.

Juist in het huidige AI-tijdperk ziet hij meditatie als een onmisbare oefening voor leidinggevenden. Kunstmatige intelligentie kan razendsnel informatie verwerken, maar AI kan je geen innerlijke rust, levensdoel of moreel kompas geven. Meditatie helpt volgens hem vooral bij het ontwikkelen van drie eigenschappen: aandacht, mentale flexibiliteit en gelijkmoedigheid.

Aandacht terugwinnen

We leven in een tijd van oneindig veel informatie en hebben er steeds minder aandacht voor. AI versterkt die overvloed alleen maar. Wie voortdurend bezig is met alle berichten, gegevens en nieuwe mogelijkheden, verliest steeds vaker het zicht op wat werkelijk belangrijk is.

Meditatie helpt om de aandacht terug te winnen. Daardoor ontstaat ruimte om niet automatisch te reageren op alle mogelijkheden en andere zaken die dringend lijken. Zo leer je weer kiezen voor wat werkelijk aandacht verdient in je leven.

Als voorbeeld wordt een directeur genoemd die na een korte retraite besefte dat zijn werk vrijwel al zijn aandacht had opgeslokt. Daardoor was hij ongemerkt steeds verder van zijn vrouw verwijderd geraakt. De stilte hielp hem opnieuw te zien wat voor hem van wezenlijke waarde was.

Flexibel blijven denken

AI dwingt organisaties en medewerkers tot voortdurende aanpassen. Welke werkzaamheden kunnen door AI worden overgenomen? Hoe kunnen mensen en AI goed samenwerken? En hoe neem je medewerkers mee in een ontwikkeling die niet alleen kansen biedt, maar ook angst oproept? Daarvoor is meer nodig dan technische kennis. Meditatie kan het werkgeheugen, de mentale beweeglijkheid, creativiteit en openheid voor nieuwe mogelijkheden ondersteunen. Wie minder vastzit in automatische denkpatronen, kan de relevantie van de veranderingen helderder beoordelen en hoeft niet onmiddellijk mee te gaan in iedere hype of angst.

Kalmte werkt door

De derde eigenschap is gelijkmoedigheid: het vermogen eerst waar te nemen en pas daarna te reageren. Dat betekent niet dat je passief wordt. Het betekent dat je ook onder druk kunt blijven handelen vanuit overzicht en evenwicht.

De gemoedstoestand van een leidinggevende werkt bovendien door in de hele organisatie. Een gejaagde leider maakt een team onrustig; een rustige leider helpt anderen om eveneens kalm en zorgvuldig te blijven. Juist bij de invoering van AI is dat belangrijk. Er zijn grote kansen, maar ook reële risico’s. Goede leiders moeten het enthousiasme én de angst kunnen doorzien en vervolgens bepalen welke toepassingen werkelijk van waarde zijn.

Wijzere mensen

Uiteindelijk zal niet de technologie bepalen welke organisaties succesvol zijn. Dat blijven de mensen met hun inzicht, creativiteit, moreel oordeel én het vermogen betekenis te geven. Dat zijn kwaliteiten die niet ontstaan door steeds meer informatie te verwerken. Meditatie is geen wondermiddel. Maar wie dagelijks oefent in aandacht, leert beter onderscheiden wat belangrijk is, flexibeler reageren op veranderingen en evenwichtiger omgaan met onzekerheid. Hoe slimmer onze machines worden, hoe belangrijker het wordt dat wij ook onze eigen geest blijven ontwikkelen.

Het krachtigste besturingssysteem voor leiderschap is niet kunstmatig, maar bevindt zich in ons.

Wie wil onderzoeken wat Zenvolleiderschap in deze AI-tijd betekent, is van harte welkom op het congres Zenvol Leiderschap op 29 september in Utrecht. Een inspirerende dag over leiderschap dat resultaten combineert met aandacht, samenwerking en duurzaam geluk. Want hoe slimmer AI wordt, hoe belangrijker wijs leiderschap is.

* McKinsey Quarterly, March 2026