ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Behoefte of begeerte?
Door Kees Klomp / auteur van Ecoliberalisme / 27 december 2025
Ruim driekwart van de jongeren ervaart stress door geldzorgen. Mediteren kan helpen, maar het doorzien van de oorzaken van stress is minstens zo belangrijk. Daarom herplaatsen we dit artikel met toestemming van de auteur Kees Klomp, die het onlangs publiceerde op zijn LinkedIn-pagina. (redactie).
In mijn Betekeniseconomie-benadering staat het wezenlijke verschil tussen behoeften en begeerten centraal. Of in het Engels: het wezenlijke verschil tussen needs en wants.
Behoeften zijn volstrekt natuurlijk-menselijk. We hebben ze allemaal, en we willen ze allemaal bevredigen. Daarom wordt een behoefte in de economie gedefinieerd als een bevredigbaar gemis; het gemis/de behoefte verdwijnt op het moment dat deze bevredigd zijn.
Begeerten lijken op behoeften, maar ze zijn op een aantal punten fundamenteel anders. Begeerten zijn ten eerste extrinsiek in plaats van intrinsiek; ze komen niet uit onszelf maar worden buiten onszelf gecreëerd. En ten 2e zijn begeerten onbevredigbaar. Het gemis verdwijnt niet. Begeerten zijn onverzadigbaar.
Het is ingewikkeld om het verschil tussen behoeften en begeerten hard te maken, en bijvoorbeeld om te zetten in algemeen beleid. Het is een persoonlijke kwestie. Daarom wordt het onderscheid in de mainstream economie maar losgelaten. Het maakt niet uit of we goederen consumeren omdat we die behoeven of begeren; er wordt alleen gekeken naar het feit dat we bepaalde goederen produceren en consumeren.
Ik heb er juist een speerpunt van gemaakt om dat onderscheid wél te maken. Voor het schrijven van mijn Ecoliberalisme-boek heb ik geprobeerd een inschatting te maken van het percentage goederen dat we in de Nederlandse economie produceren en consumeren die we niét behoeven maar blijkbaar wél begeren, omdat we ze wel massaal consumeren. Alhoewel het geen PhD-waardig onderzoek is geweest en ik dus voorzichtig moet zijn met gevolgtrekkingen, kom ik tot de conclusie dat misschien wel de helft van de goederen die we in Nederland produceren en consumeren op gecreeërde begeerten zijn gebaseerd in plaats van reële behoeften.
Dit pijnlijke onderzoek en nieuwsbericht komt wat mij betreft dan ook allesbehalve als een verassing. Wij worden dagdagelijks gebombardeerd met verleidingen om onze begeerten aan te jagen; om ons goederen te doen consumeren die we niet echt behoeven. Ja, we kunnen de marketing- en reclame-industrie en de sociale media-industrie middels wet- en regelgeving aan banden leggen en het hen moeilijk of onmogelijk maken om ons begeerten aan te praten. Dat zal ongetwijfeld een positief effect hebben. Maar persoonlijk denk ik dat het niet voldoende zal zijn.
Ik denk dat we onze kinderen - en onszelf - het onderscheid tussen behoeften en begeerten moeten leren maken. Ik denk dat we onze kinderen - en onszelf - zelfbeheersing moeten leren. Ik denk dat we onze kinderen - en onszelf - moeten leren hoe zij zichzelf kunnen bevrijden uit de materialistische tredmolen en de zorgvuldig gecreëerde en gecultiveerde illusie dat je emotionele behoeften, sociale behoeften en spirituele behoeften kunt bevredigen middels goederen. Goederen hebben louter functionele gebruikswaarde; de rest is gecreëerde gebakken lucht die op de gebruiksartikelen is geplakt om ons deze te doen begeren!
Geldzorgen voor ruim driekwart van de jongeren: 'Overspoeld met verleidingen'
nos.nl
Misschien wel het mooiste jaar ooit
Zen en Paul Klee
Zen.nl Utrecht verhuist
Kun je spelen zonder ego?
In Memoriam: Jeroen Witkam (1931-2025)