ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Ben je moe of denk je dat je moe bent?
Een week terug in de tijd
In 1979 deed Langer dit beroemde geworden Counter-Clockwise experiment. Ze nodigde een groep mannen van eind zeventig en begin tachtig uit voor een week verblijf in een retraitecentrum. Maar dit was geen gewone vakantie. Het hele huis was zo ingericht dat het leek alsof het weer 1959 was, twintig jaar eerder. De deelnemers luisterden naar muziek uit die tijd, keken naar oude televisieprogramma’s en lazen kranten uit 1959. Over de wereld werd gesproken alsof Eisenhower nog president was en de eerste ruimtewedloop net begonnen was. De mannen kregen als instructie: praat niet over je huidige leven, maar over je leven van twintig jaar geleden. Niet herinneren, maar doen alsof het nu gebeurt. Met andere woorden: leef een week lang alsof je twintig jaar jonger bent.Wat er gebeurde
De deelnemers werden voor en na deze week getest. De resultaten waren verrassend. Verschillende mannen liepen rechter, hun handkracht nam toe en hun geheugen presteerde beter op cognitieve tests. Sommige deelnemers hoorden en zagen zelfs iets beter. Onafhankelijke beoordelaars die foto’s van voor en na bekeken, vonden dat de mannen er zichtbaar jonger uitzagen. Het experiment bewees natuurlijk niet dat ouderdom kan worden teruggedraaid. Maar het liet wel zien dat een deel van wat wij als ouder worden ervaren, verbonden lijkt met hoe we over onszelf denken. We gedragen ons naar het beeld dat we van onszelf hebben.De rol van ons denken
Vanaf een bepaalde leeftijd beginnen veel mensen onbewust de rol van oudere te spelen. Ze gaan zich gedragen zoals ze denken dat een oudere hoort te doen. Rustiger bewegen, voorzichtiger worden en minder nieuwe dingen proberen. Het lichaam volgt die overtuigingen vaak trouw. Langer liet zien dat de grens tussen lichamelijke veroudering en psychologische conditionering minder scherp is dan we denken. Hoe we naar onszelf kijken beïnvloedt hoe we ons lichaam gebruiken en ervaren.Wat zen hieraan toevoegt
Voor zenbeoefenaars klinkt dit niet zo vreemd. Zen laat ons zien hoe snel we verhalen over onszelf maken. “Ik ben moe.” “Ik word oud.” “Ik kan dat niet meer.” Zulke gedachten voelen als feiten, maar blijken vaak interpretaties. Wanneer je mediteert, ontdek je hoe sterk zulke zelfbeelden zijn, met alle gevolgen van dien. Ik herinner me dat ik twintig jaar geleden een coachee had die bang was dement te worden en zichzelf steeds betrapte op vergeetachtigheid. Elke keer als hij even iets niet kon bedenken, dan zei hij: “zie je wel, mijn geheugen laat me in de steek.” Ik leerde hem mediteren, hij ging op mijn advies dagelijks sporten en ik ‘verbood' hem steeds te zeggen “zie je wel, mijn geheugen laat me in de steek.” We komen elkaar nog jaarlijks tegen. Hij is nu 72, mediteert en sport nog steeds en is als vrijwilliger penningmeester van een grote sportvereniging. Over vergeetachtigheid hoor ik hem niet meer.Kritiek
Het experiment van Langer is beroemd geworden, maar er is ook veel kritiek op. De groep mannen was klein, relatief toch al gezond en de gemeten effecten niet heel overtuigend. Het onderzoek is ook niet herhaald en mijn kritiek zou zijn dat er geen controlegroep was, ook betreft het onderzoek alleen mannen terwijl vrouwen(lichamen) wellicht anders reageren. Immers een week in een retraitecentrum doorbrengen kan op zichzelf al een bepaald effect hebben. Alles wat Langer in het experiment ziet, kan waarschijnlijk ook en misschien nog wel duidelijker worden gemeten bij een week zenmeditatie in een retraitecentrum, kortom met metingen voor en na een sesshin. Dat het experiment toch nog steeds vaak genoemd wordt komt waarschijnlijk door de vernieuwende gedachte die erin naar voren komt. Daarmee heeft Langer veel onderzoekers geïnspireerd, die vervolgens betere onderzoeken hebben opgezet en robuustere resultaten lieten zie. Zo laat een onderzoek van Becca Levy (2002) op meer overtuigende wijze zien dat ouderen met positievere opvattingen over ouder worden gemiddeld aanzienlijk langer leven en beter functioneren dan leeftijdsgenoten met negatieve verwachtingen. Levy liet in een gedegen studie zien dat mensen met een positiever beeld van ouder worden gemiddeld 7,5 jaar langer leefden dan leeftijdsgenoten met negatieve verwachtingen. Volgens Levy beïnvloeden onze gedachten over gezondheid, via de keuzes die we maken, ons gedrag, stressreacties en motivatie. Daardoor hebben ze effect op mobiliteit, herstel en cognitief functioneren.Denk wat je wilt denken
Kortom, wat je denkt heeft een significante invloed op je leven en levensverwachting. Ouder worden kun je er niet mee voorkomen, maar hoe en hoe snel, daar heb je invloed op. Je denken is daarin één van de bepalende factoren, dus zaak om te denken wat je wilt denken. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, maar een paar weken dagelijks mediteren blijkt daar al een positieve invloed op te hebben, dus al met al de moeite waard om dit te blijven doen tot je 100 bent, waarom niet? Ik heb er genoeg energie voor.ZenActueel Blog
Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel
ZenActueel nieuwe artikelen
Jij bent je relaties
Einstein en de tien gezichten van het ego
De leer van Boeddha, het leven is kut
Het wonder in zen
Vlag, zen en wetenschap