Klik hier en ontvangons wekelijks online magazine

ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven

Zen.nl, Zen, meditatie, leren mediteren, Rients Ranzen Ritskes, zenmeester, bonsai, mest, hoopvol, probleem, begroeten, aandacht, oorzaak, bewustzijn, veranderen, waarnemen, moed, kijken

De lariks die mijn ogen opende

Door Rients Ritskes / Zen.nl Nederland / Zen.nl Nijmegen / 6 oktober 2026

Jaren geleden kreeg ik van een goede vriend een prachtige lariksbonsai. Een lariks is een bijzondere naaldboom: in de winter verliest hij zijn naalden. Toen ik hem kreeg, hing het boompje vol kleine kegeltjes. Lariksappeltjes noemde ik ze. Vooral in de winter, wanneer de takken kaal zijn, zien ze er schitterend uit.

Het jaar daarop verheugde ik me erop de appeltjes weer te zien verschijnen, maar helaas: ze kwamen niet. Ik belde mijn vriend, die net als ik veel bonsaibomen had. Wat deed ik verkeerd? Gaf ik te veel of juist te weinig mest? Zijn advies was duidelijk: niet te veel bemesten en speciale biologische naaldbomenmest gebruiken. Dus ging ik naar de winkel, kocht de goede mest en gaf er vooral niet te veel van. Maar het volgende jaar bleef de lariks opnieuw leeg.

Misschien moest hij inmiddels worden verpot? Ik kocht een mooie, iets grotere bonsaischaal en wachtte in spanning af. Weer geen appeltjes. Wat ik ook deed, de lariks bleef hardnekkig weigeren. Zo gingen verschillende jaren voorbij. Ieder voorjaar keek ik hoopvol naar de takken en ieder jaar volgde dezelfde teleurstelling.

Tot ik mij op een mooie ochtend afvroeg: wat zou ik een zenstudent aanraden die met zo’n probleem bij mij kwam?

Zodra ik mezelf die vraag stelde, wist ik het antwoord: begroet de lariks iedere ochtend. Zie hem even bewust staan.

En dat ben ik gaan doen. Iedere ochtend liep ik aandachtig langs het boompje of keek ik vanuit huis bewust naar hem wanneer ik de gordijnen opende. Niet lang, maar wel iedere dag. Zo ging ik steeds meer van mijn lariks houden, ook zonder de begeerde appeltjes.

De maanden verstreken en opnieuw werd het voorjaar. De naaldknoppen verschenen in het mooiste voorjaarsgroen.

En toen gebeurde er iets.

Sommige knoppen zagen er anders uit dan de gewone knoppen. Ze waren nog niet veel groter dan een speldenknop, maar het verschil was duidelijk. Zouden dit dan eindelijk appeltjes worden?

Vanaf dat moment kreeg mijn lariks dagelijks nog meer aandacht en volgde ik de ontwikkeling met argusogen. Millimeter voor millimeter werden de knoppen groter. En ja hoor: uit de meeste ontsproten zachte groene naalden, maar andere ontwikkelden zich tot miniappeltjes. Ik zag bovendien twee verschillende vormen van bloei, die in kleur en vorm net iets van elkaar verschilden. Na enig onderzoek ontdekte ik dat dit de mannelijke pollen- en vrouwelijke zaadkegeltjes waren. De vrouwelijke zouden uiteindelijk uitgroeien tot mijn lariksappeltjes.

Je zou denken dat het probleem was opgelost en dat mijn extra aandacht het wonder had laten geschieden. Maar zo eenvoudig bleek het niet.

Nog voordat de jonge appeltjes drie millimeter groot waren, zag ik er iedere dag minder aan mijn boompje. Ik begreep niet hoe dat kon. Ze lagen niet op de grond en leken eenvoudigweg te verdwijnen. Er waren er nog maar een paar over toen ik op een ochtend vroeg naar buiten kwam en een vogel uit mijn lariks zag wegvliegen.

Toen realiseerde ik me wat er gebeurde: de vogels bleken gek op jonge lariksappeltjes.

De dader was ontmaskerd.

Ik besloot de bonsai heel dicht bij het raam en tegen het huis te zetten, waar de vogels minder gemakkelijk durfden te komen. En ja hoor: de enkele appeltjes die nog over waren, groeiden langzaam maar zeker uit tot de veelbegeerde kegeltjes. Nu, een jaar later, hangt de boom er vol mee.

Jarenlang had ik de oorzaak gezocht in de mest, de aarde, de pot, de zon, het water en de boom zelf. Mijn vriend had goede adviezen gegeven en ik had ze trouw opgevolgd. Uiteindelijk bleek de concrete oorzaak inderdaad van buiten te komen: de vogels. Maar de reden dat ik die oorzaak jarenlang niet ontdekte, lag bij mijzelf. Ik keek niet aandachtig genoeg.

De oplossing was goedkoper en dichterbij dan alle mest en nieuwe bonsaischalen: meer aandacht. De lariks had geen wondermiddel nodig, maar ik had meer bewustzijn nodig. Alleen daarmee kon ik zien wat er werkelijk gebeurde.

Bewustzijn wordt vaak omschreven als weten. Maar weten begint met waarnemen: zien, horen, ruiken en voelen wat er werkelijk gebeurt. Wat je niet bewust waarneemt, blijft buiten je denken. En wat je niet bewust ziet, kun je ook niet bewust veranderen.

Dat geldt niet alleen voor een lariks. Ook bij problemen in ons werk, onze relaties en onszelf zoeken we al snel naar oorzaken buiten ons. We proberen andere mest, een grotere pot, een nieuwe relatie, een nieuwe auto of een nieuw huis. Soms helpt dat, maar soms verplaatsen we daarmee alleen het probleem. Pas wanneer je werkelijk ziet wat er in en om je heen gebeurt, kun je er iets mee.

Mijn dagelijkse begroeting liet de lariks niet op magische wijze groeien. De boom veranderde niet door mijn aandacht. Ik veranderde. En daardoor zag ik eindelijk wat er al die tijd in mijn tuin gebeurde.

Een probleem oplossen begint vaak met de moed om stil te staan en werkelijk te kijken.