Klik hier en ontvangons wekelijks online magazine
ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Duizendmaal dank
Door Rients Ritskes /
Zen.nl Nederland / 23 juli 2026
Bijna tien jaar heb ik in Denemarken gewoond. Wat mij al snel opviel, was hoe vaak mensen elkaar daar bedanken. Echt zo vaak dat het opvalt. Niet alleen wanneer iemand echt iets voor je doet, maar bijvoorbeeld ook voor een ontmoeting.
Tak for sidst, zeggen ze dan: "Dank voor laatst." Dank dat we elkaar toen hebben gezien. En als mensen 's middags de werkplek verlaten zeggen ze standaard tegen hun collega's: Tak for i dag. Dank voor vandaag. En ook hoor je bijna dagelijks wel een keer
Tusind tak: duizendmaal dank.
Wanneer hoorde jij in Nederland voor het laatst iemand zeggen: "Duizendmaal dank"? Ik kan het me eerlijk gezegd niet herinneren. Misschien is dat geen toeval. Denemarken behoort al jaren tot de rijkste en gelukkigste landen ter wereld. Mogelijk speelt de economische welvaart hierbij een rol, net als onderling vertrouwen en een goed sociaal vangnet. Maar de vraag is, zijn de Denen dankbaar omdat ze rijk en welvarend zijn of juist gelukkig omdat ze dankbaar zijn? Misschien wel dat laatste, dus gelukkig omdat ze dankbaar zijn. Voor deze theorie heb ik meerdere aanwijzingen.
Laat ik beginnen met mijn eigen ervaring. Ik kom uit Friesland en daar zeggen ze misschien wel net zo vaak als in Denemarken “Tige dank” of drukken het nog sterker uit met “Tige by Tige”. Dat laatste zou je kunnen vertalen als: zeer hartelijke bedankt. En Friesland is economisch minder welvarend als Nederland en komt niet in de buurt bij de welvaart van Denemarken en toch zijn de Friezen gelukkiger dan de Nederlands en minstens even gelukkig als de Denen. Hoe dat komt, misschien omdat “tige dank” zeggen, oftewel dankbaarheid in hun cultuur zit? Ik heb even in mijn app-historie gekeken en gezien dat een Friese collega waarmee ik in het Fries app, mij het afgelopen jaar minstens 5 keer “Tige by Tige”, dus “zeer hartelijk bedankt” geschreven.
Nu meer wetenschappelijk. Ook onderzoekers van Harvard Medical School wijzen er op dat dankbaarheid sterk samenhangt met geluk. Mensen die regelmatig stilstaan bij waar zij dankbaar voor zijn, ervaren meer positieve emoties, hebben sterkere relaties, slapen beter en blijken veerkrachtiger te zijn. Maar is dat alleen een samenhang, of ook een oorzaak?
Die vraag is de afgelopen twintig jaar uitvoerig onderzocht. De Amerikaanse psychologen Robert Emmons en Michael McCullough vroegen proefpersonen gedurende tien weken regelmatig op te schrijven waarvoor zij dankbaar waren. Een andere groep noteerde juist ergernissen of alledaagse gebeurtenissen. De uitkomst was opvallend. De dankbaarheidsgroep voelde zich optimistischer, tevredener en zelfs lichamelijk fitter. Sindsdien zijn tientallen vergelijkbare onderzoeken uitgevoerd. Het beeld is opmerkelijk consistent: mensen die bewust dankbaarheid oefenen worden gemiddeld gelukkiger, ervaren minder stress en depressieve gevoelens, voelen zich meer verbonden met anderen en slapen vaak beter. De effecten zijn betrouwbaar. Daarom zijn dankbaarheidsdagboekjes de laatste jaren zo populair geworden. Elke avond drie dingen opschrijven waarvoor je dankbaar bent, blijkt het welbevinden meetbaar te vergroten. Dat klinkt bijna te eenvoudig om waar te zijn. En toch werkt het. Maar hoe dan?
Volgens veel psychologen komt dat doordat dankbaarheid onze aandacht traint. Ons brein heeft namelijk een natuurlijke neiging om vooral gevaar, problemen en tekorten op te merken. Evolutiebiologen noemen dat de
negativity bias. Tienduizenden jaren lang vergrootte die onze overlevingskansen. Wie het geritsel in de struiken negeerde, liep het risico opgegeten te worden. Maar in het dagelijks leven van nu kan diezelfde eigenschap ervoor zorgen dat we vooral zien wat ontbreekt, terwijl we blind worden voor alles wat er al is. Dankbaarheid corrigeert die scheefgroei. Niet door de werkelijkheid mooier te maken dan zij is, maar door haar vollediger te leren zien.
De meeste onderzoekers concluderen daarom dat dankbaarheid en dankbaarheidstrainingen leiden tot meer meer geluk. Vanuit zen boeddhistisch perspectief is dat eigenlijk niet verrassend. Lijden ontstaat immers vaak doordat we iets willen dat er niet is en de werkelijkheid voortdurend vergelijken met hoe zij volgens ons zou moeten zijn. Dankbaarheid doet precies het tegenovergestelde. Zij zegt niet: "Ja, maar..." Zij zegt: "Ja."
De eeuwenoude zentraditie en de moderne wetenschap zeggen eigenlijk hetzelfde: geluk ontstaat niet doordat je wensen in vervulling gaan, maar doordat onze manier van kijken verandert. Wie leert zien wat er al is, ontdekt vaak dat er veel meer is om dankbaar voor te zijn dan hij ooit had gedacht. Zo’n dankbaarheidsdagboekje verandert de kijk op je leven.
Dit doe me denken aan het lied van ABBA:
"Thank you for the music, the songs I'm singing. Thanks for all the joy they're bringing."
Het is een ode aan de eenvoudige vreugde van het zingen. Niet rijkdom, succes of bezit, maar de muziek en de verhalen, de liedjes en alle vreugde die dat brengt. Misschien is dat wel precies wat dankbaarheid is: leren zien wat er al is en daar met heel je hart "dank je wel" tegen kunnen zeggen.
Misschien zouden Nederlanders net zo gelukkig worden als Friezen en Denen wanneer we wat vaker "duizendmaal dank" zouden zeggen. Niet omdat het zo hoort, maar omdat dankbaarheid onze aandacht verandert. Wie oefent in dankbaarheid, ontdekt dat het leven rijker is dan hij dacht. En misschien is dat, naast zenmeditatie wel de kortste weg naar duurzaam geluk.
Dus... duizendmaal dank voor het lezen. En vond je het een leuk artikel, dan kun je je dankbaarheid uiten met het geven van een hartje.
Zenvolle etiquette
Dankwoord uit Oekraïne
Zen aan oortjes uit
Zen op mijn werk
Nennie, digitale zenmeester?
Zen, rouw en werk