ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven

Een stille accountant

1

Door Arjan Bosman / Zen.nl Utrecht / 26 maart 2026

Arjan is behalve zenleraar bij Zen.nl Utrecht accountant van z’n vak. Dat lijken twee gescheiden werelden, maar hij beschrijft in dit artikel hoe deze twee voor hem samenkomen.

In zijn artikel 'Een ongemakkelijke waarheid over accountants' schrijft Nart Wielaard dat de mens zichzelf overschat in zijn rationaliteit. Hij benoemt hoe ons denken gekleurd wordt door snelle intuïties, bevestigingsdrang en het vasthouden aan eerste indrukken. Zijn conclusie is helder en tegelijk onwennig in de sector: de accountant van de toekomst moet ook specialist zijn in menselijk gedrag.

Als accountant herken ik dit spanningsveld dagelijks. Maar het was niet het vakmatige argument dat me het meest raakte. Het is de onderliggende vraag die me bezighoudt: hoe verhouden wij ons tot ons eigen waarnemen? Het is precies die vraag die voor mij de brug slaat naar een terrein dat ik al langer bewandel: de kracht van stilte.

De weeffouten die Wielaard beschrijft zoals het snelle oordeel, de neiging om te zien wat we al geloven, het vasthouden aan een eerste indruk alsof die de werkelijkheid zelf is, herken ik niet alleen in mijn accountantswerk. We herkennen het overal. In de zentraditie noemen we dit geen weeffout. We noemen het de menselijke conditie. En het is precies de plek waar onze beoefening begint.

Twijfelmoedig

Er is een woord dat ik koester: twijfelmoed. Het staat voor de dappere bereidheid om niet-weten te verdragen. Het oefenen om vragen te stellen zonder meteen antwoorden te verlangen. Het is een houding die zowel filosofisch als existentieel is en die in de stilte van zazen haar natuurlijke voedingsbodem vindt.

Twijfelmoed is geen besluiteloosheid. Het is het vermogen om in de openheid te blijven staan. Wie twijfelmoedig is, weerstaat de verleiding om de werkelijkheid te vroeg te sluiten met een conclusie, een label, een oordeel.

Stilte als werkzame ruimte

De stilte waar ik over schrijf is geen afwezigheid. Het is een actieve ruimte waarin waarneming en oordeel kunnen rijpen. Wie regelmatig zit, weet dit: in de stilte ontstaat niet niets. Er ontstaat helderheid. Ruimte om te zien wat er werkelijk is, voorbij de eerste impuls.

Dit geldt niet alleen op het kussen. In een gesprek kan een korte pauze meer onthullen dan een volgende vraag. In een vergadering kan een moment van stilte de kwaliteit van het hele overleg veranderen. Stilte creëert de voorwaarden waarin aandacht kan landen. Dit is naar mijn ervaring geen vanzelfsprekendheid in een zakelijke werkomgeving.

Met oefenen op het kussen, op de mat, in de wandeling wordt stilte een vermogen. Niet iets wat je overkomt, maar iets wat je kunt inzetten. Even pauzeren voor je antwoordt. Ruimte laten nadat iemand iets kwetsbaars of kwetsends heeft gezegd; dat is ook wat mij helpt in gesprekken met coachees. Een kort moment van stilte geeft me zicht op projectie in de woorden die ik hoor en in mijn gedachten, alvorens ik reageer.

Wat stilte mogelijk maakt

In die leegte gebeurt meer dan we denken. Aanwezigheid verdiept zich, automatische reacties verliezen hun greep. Communicatie wordt zachter en betekenisvoller wanneer we de ander de ruimte geven om te landen. Nieuwe inzichten ontstaan niet in de drukte, maar in de open ruimte die we durven te laten bestaan.

De kiem in het ongemak

Wielaard beschrijft dat accountants ook gewoon mensen zijn, met al hun denkfouten en blinde vlekken. Dit ongemak is niet de enige waarheid. Het is een uitnodiging. Juist in dat ongemak ligt de kiem van vernieuwing; niet door harder te denken, maar door stiller te worden.

Het was mijn eigen beoefening die me leerde dat de professionele scepsis waar mijn vak om vraagt, niet begint bij scherpere analyse, maar bij het vermogen om even niets te concluderen. Die ontdekking, gedaan op mijn meditatiekussen, neem ik mee naar mijn accountantswerk. Het is een brug om steeds opnieuw over te steken.

Door stiltes toe te laten, maken we ruimte. Niet alleen voor beter waarnemen, maar voor een manier van in de wereld staan die begrijpt vóór ze oordeelt.

ZenActueel Blog

Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel

ZenActueel nieuwe artikelen

De begrafenis die mijn leven veranderde

Woestijnsesshin

Freud, Jung en de bubbels (3)

Freud, het surrealisme en zen

Hoe is het om mens te zijn

Freuds blinde vlek (2)