ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven

Afbeelding: Art Ranzen

Geen goede voornemens meer

63

Door Rients Ranzen Ritskes / Zen.nl Nederland / 6 januari 2026

Jarenlang maakte ik rond de jaarwisseling lijstjes met goede voornemens. Concrete doelen. Minder dit, meer dat. Dat werkte prima. Ze waren overzichtelijk, af te vinken en gaven richting en voldoening.

Naarmate de jaren verstreken, veranderde er iets. Niet zozeer mijn discipline, maar mijn werkelijkheid. Ik voel minder onrust die me voortstuwt om steeds iets te willen bereiken, terwijl mijn rollen en verantwoordelijkheden juist zijn toegenomen. De doelen bleven keurig geformuleerd, maar raakten hun urgentie kwijt. Ze pasten steeds minder bij de complexiteit van een goed leven.

Een tijdlang vond ik een mooi alternatief in leerdoelen. Niet langer de vraag: wat wil ik bereiken? maar: wat wil ik leren? Dat werkte opnieuw verrassend goed. Leerdoelen zijn milder en vaak realistischer. Mislukkingen worden leerervaringen. Ze sluiten aan bij ontwikkeling in plaats van prestatie. Een aantal jaren heb ik daar veel aan gehad. Maar voor het komende jaar wil ik het opnieuw anders doen.

Van doel naar vraag

Wat ik ga doen is; geen doel, zelfs geen leerdoel, maar één vraag centraal stellen. Niet als probleem dat opgelost moet worden, maar als een open vraag die met me meeloopt. Een open vraag. In de systeemtheorie wordt dit wel een strategische vraag genoemd. Zo’n vraag is niet bedoeld om het systeem te sturen of te repareren, maar om het systeem zichzelf te laten zien. Goede vragen veranderen niet direct het gedrag, maar het perspectief. En als het perspectief verschuift, volgt gedrag vaak vanzelf. Niet door wilskracht, maar door inzicht.

In plaats van te vragen hoe krijg ik dit onder controle? verschuift de aandacht naar wat gebeurt hier eigenlijk? Dat is een fundamenteel andere beweging. Minder ingrijpen, meer waarnemen. Minder duwen, meer begrijpen.

Wie met zen vertrouwd is, hoort hier iets bekends. Koans zijn ook geen problemen om op te lossen, maar vragen die je leven een andere kleur geven. Ze werken onder de oppervlakte. Soms ongemerkt. Soms confronterend. Maar altijd eerlijk.

Een koan voor een jaar

Ik ben nieuwsgierig wat er gebeurt als ik een heel jaar lang één vraag laat meekijken. In gesprekken. In keuzes. In weerstand. In ontspanning. Een vraag die richting geeft zonder te fixeren, en beweging brengt zonder te forceren. Daarom wil ik dit jaar experimenteren met een koan van het jaar. Eén vraag als motto.

Enkele voorbeelden van zulke koan-jaar-vragen:

- Wat vraagt dit moment van mij?
- Wat leer ik vandaag?
- Hoe kan ik met minder inspanning meer bereiken?
- Wat is de zin van het leven?
- Maakt dit mij gelukkig?
- Wat is dit?
- Wat?

Dat laatste ‘Wat?’ lijkt bijna te simpel. En juist daarin schuilt de kracht. In een recent ZenActueel-artikel beschrijft Mark hoe in Taiwan één vraag steeds terugkeerde: Wat??? Geen analyse, geen verklaring, geen oordeel, geen antwoord. Alleen een open vraag die onmiddellijke aanwezigheid oproept. Wie die vraag echt stelt, zit meteen midden in de ervaring van het nu. Misschien is dat wel de essentie. Geen uitgewerkt voornemen, geen zorgvuldig geformuleerde intentie, maar een persoonlijke vraag die je telkens weer terugbrengt naar wat er nú gebeurt.

Welke vraag zou jij je dit jaar willen stellen?

Ik wens je een inzichtgevend 2026.

ZenActueel Blog

Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel

ZenActueel nieuwe artikelen

Misschien wel het mooiste jaar ooit

Behoefte of begeerte?

Zen en Paul Klee

Zen.nl Utrecht verhuist

Kun je spelen zonder ego?

In Memoriam: Jeroen Witkam (1931-2025)