ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven

Afbeelding: Art Ranzen

Geen goede voornemens meer (deel 2)

10

Door Rients Ranzen Ritskes / Zen.nl Nederland / 13 januari 2026

Naar aanleiding van vragen over mijn artikel van een week geleden, hierbij nog wat aanvullende gedachten over de functie van vragen versus doelen. Verder in dit artikel nog een paar extra voorbeeldvragen, die je in 2026 centraal zou kunnen stellen.

Aan het begin van een jaar maken veel mensen plannen. In onderwijs, organisaties en ook in de persoonlijke sfeer stellen we doelen: dit wil ik bereiken, dat wil ik veranderen, zoveel wil ik leren. Doelen geven richting, maar ze hebben ook een bijwerking die we vaak onderschatten. Een doel sluit af en definieert vooraf wat het resultaat moet zijn. Terwijl de meest wezenlijke processen in ons leven niet vooraf te definiëren zijn. Ze willen ontdekt worden.

Wat als we voor 2026 eens een vraag centraal stellen? Ik heb het dan niet over een kennisvraag die met een antwoord is af te sluiten, maar over een existentiële vraag die onze aandacht opent. Bijvoorbeeld:

Wat is mijn intentie
Wat voel ik
Wat drijft mij
Hoe luister ik
Wat is mijn roeping
Waar komt het vandaan
Wie is de ander
Wat vraagt dit van mij
Hoe laat ik los
Hoe vrij ben ik
Hoe vertraag ik
Wat is vrijheid
Waarom doe ik dit
Wat is mijn focus
Wat is het belangrijkste
Wie ben ik
Wat is zelfrespect
Wat geeft voldoening

Dit soort vragen behoeven geen antwoorden of oplossing. Ze zijn richtingwijzers voor een innerlijk onderzoek. Precies daar zit de meerwaarde.

Het onderbewuste weet vaak sneller wat klopt

Zowel de moderne cognitiewetenschap als onze eigen intuïtieve ervaring wijzen in dezelfde richting: ons onderbewuste is sneller en beter in staat om complexe existentiële kwesties aan te voelen dan ons bewuste, redenerende brein. Kahneman noemt dat snelle systeem niet voor niets onze eerste en meest directe vorm van intelligentie. Het is gevoelig voor samenhang, sfeer en betekenis. Het is de plek waar we voelen of iets klopt of niet.

Een vraag heeft toegang tot die laag. Een doel niet.

Een doel vraagt om planning, controle en afvinken. Een vraag activeert precies het deel van ons dat betekenis zoekt. Daardoor kan er iets ontstaan wat we vooraf niet hadden kunnen bedenken. Het is een praktische manier van werken met een koan. Niet als puzzel, maar als methode om door het bewuste denken heen een diepere bron aan te boren.

Vragen spreken iets diepers aan

Doelen zijn rationeel en toekomstgericht. Vragen zijn existentieel en aanwezig. Doelen richten op resultaat. Vragen richten op bewustzijn. Doelen, betekenen al snel willen en moeten. Vragen openen ons naar wat er al is, en naar wat zich wil ontvouwen.

Wie een goede vraag stelt, wordt eerder nieuwsgierig dan ambitieus. Nieuwsgierigheid is een schoner motief, zeker met met de genoemde voorbeeldvragen. Daarom mobiliseert het onze diepere energiebron. Veel mensen voelen dat verschil direct in hun lichaam: een goed geformuleerde vraag ontspant en opent. Een doel spant en vernauwt.

Dichter bij jezelf en bij de zin van leven

Vanuit zen bieden we geen antwoorden. We trainen het vermogen om de juiste vragen te stellen en erbij te blijven. Niet om zweverig te worden, maar om vrijer te worden in denken en handelen. Vrijer van conditionering, aannames en automatische reflexen.

Is dat niet wat je wilt in 2026? Niet harder rennen, maar bewuster leven. Niet meer willen weten, maar nog beter leren luisteren.

Een goede vraag is opener dan welk doel ook en brengt ons dichter bij onszelf en dichter bij dat wat echt zin geeft, voor ons en onze omgeving.

ZenActueel Blog

Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel

ZenActueel nieuwe artikelen

Misschien wel het mooiste jaar ooit

Behoefte of begeerte?

Zen en Paul Klee

Zen.nl Utrecht verhuist

Kun je spelen zonder ego?

In Memoriam: Jeroen Witkam (1931-2025)