ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Genoeg aan jezelf?
Afhankelijkheid
De meeste mensen zijn van jongs af aan geoefend in afhankelijkheid. We leren aanvoelen wat er verwacht wordt, zoeken bevestiging, stemmen onszelf af op waardering van buitenaf. Dat is geen zwakte, maar een als kind aangeleerde vaardigheid. Alleen: wie zijn geluk daar volledig van laat afhangen, blijft zo kwetsbaar als een kind. Elk oordeel, elk wegblijven van reactie, elke verandering in de omgeving kan ons dan uit balans brengen. Zenmeditatie grijpt precies daar in. Niet door de wereld te ontkennen, maar door iets anders te trainen: innerlijke onafhankelijkheid. Zitten zonder doel. Ervaren dat je oké kunt zijn zonder applaus. Dat je niet voortdurend iets hoeft toe te voegen om te mogen bestaan. Die ervaring is geen inzicht dat je ‘hebt’, maar een mentale staat die je kunt trainen.Stevig of uitgeput
Dat idee van deze mentale trainbaarheid is al heel oud en dat train je niet door afzondering, maar juist in de wereld. Bij Dōgen (1200–1253) valt beoefening samen met leven zelf. Niet verlichting en de wereld verlaten, maar leren rusten in wat er nu is, midden in de omstandigheden. Ook Hakuin (1686–1769) benadrukte dat innerlijke stevigheid een voorwaarde is om werkelijk van betekenis te kunnen zijn voor anderen. Zonder die stevigheid wordt betrokkenheid snel uitputting.Bevestiging
Diezelfde lijn keert terug in mijn essay Bestaat toeval? Wie afhankelijk is van bevestiging, wil grip en zekerheid. Die wil dat het leven zich voorspelbaar gedraagt. Maar toeval – of oncontroleerbaarheid – hoort bij het bestaan. De vraag is niet hoe we toeval uitsluiten, maar hoe we ons ertoe verhouden. Innerlijke onafhankelijkheid maakt het mogelijk om met onzekerheid te leven zonder erin te verharden of te verdwijnen.Oefening
Zen leert je gelukkig te zijn zonder dat alles mee hoeft te werken. Dat is geen romantisch idee, maar een vaardigheid. Zoals je kunt leren overleven met wat het bos je biedt, zonder supermarkt, zo kun je leren leven zonder voortdurende sociale bevestiging. Beide vragen training. Aandacht. Oefening. En beide maken je niet asociaal, maar vrijer. Wie eenmaal weet dat hij zonder supermarkt kan, hoeft er niet weg te blijven. Wie geleerd heeft zichzelf te dragen, hoeft anderen niet te vermijden. Integendeel. Juist dan wordt contact lichter. Minder belast. Vrijwilliger.Vrij zijn
Daarmee wordt zen geen weg van afzondering, maar van beschikbaarheid. Niet omdat je anderen altijd nodig hebt om gelukkig te zijn, maar omdat je iets te delen hebt. En ook hier geldt: zoals fysieke conditie onderhoud vraagt, vraagt deze mentale vrijheid ook blijvende oefening. Wie stopt met trainen, valt gemakkelijk terug in te veel afhankelijkheid. Daarom mediteer ik, ook na 50 jaar training, nog elke dag twee maal twintig minuten.ZenActueel Blog
Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel
ZenActueel nieuwe artikelen
Met long covid minder bubbels
Succes en trauma
Zen met Long Covid
De parel en ons karma
Bubbelverwerking met koan
Einstein, zen en verlichting