ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Hou je mond dicht en slaap beter
Een persoonlijke ontdekking
Tot mijn 25e sliep ik altijd met mijn mond open. Voor mij was dat volkomen normaal. Tot ik ergens las dat ze in de Japanse zenkloosters op de rug moesten slapen en met de mond dicht. Ik besloot dit te gaan oefenen als voorbereiding op mijn eerste verblijf in een Japans zenklooster in 1982. Mijn voornemen om met de mond dicht te slapen werkte niet, dus kocht ik bij de drogist breed papieren tape en plakte daarmee mijn mond voor het naar bed gaan stevig dicht. Ik dacht dat dit in het begin wel heel lastig zou worden, maar dat viel reuze mee. Ik sliep meteen al die eerste nacht prima en de volgende ochtend zat de tape nog keurig op zijn plek. Geen paniek, geen benauwdheid, geen onrust. Dat verraste me. Ik besloot het drie weken vol te houden om daarna te kijken of ik ook zonder tape mijn mond ‘s nachts dicht zou houden. En ja hoor. Na drie weken sliep ik als vanzelf met mijn mond dicht en dat doe ik sindsdien, dus al 40 jaar. Hoewel mondtapen geen onderdeel is van enige reguliere behandelrichtlijnen, wordt het in sommige ademtherapieën en soms in topsportcontext gebruikt om neusademhaling te ondersteunen. Slapen wordt in de Japanse zenkloosters niet gezien als iets vrijblijvends, maar als een voortzetting van de zenbeoefening. Ik wilde niet op mijn kop krijgen omdat ik met open mond sliep. Toen mij dat een paar maanden voor mijn vertrek al prima lukte, was ik op dat punt gerustgesteld. En ook het op de rug liggen slapen wende ik mij daarna snel aan. Niet omdat dat speciaal comfortabel is, maar omdat het een neutrale, alerte houding ondersteunt. Slapen is in het zenklooster geen moment van wegzakken in het onbewuste, maar wordt gezien als een ontspannende staat van het rustende bewustzijn. Er wordt in de klassieke klooster instructies nauwelijks expliciet gesproken over de ademhaling tijdens de slaap, omdat door de mond adem logisch en vanzelfsprekend wordt geacht. Met de mond open ademen wordt gezien als gehijg. Iets wat hoort bij angst, uitputting of ziekte, terwijl rustig door de neus ademen leidt tot rust en helderheid. In het klooster adem je dus altijd door de neus, tijdens het mediteren en tijdens het slapen, dat is de norm. En dat is - mee door de zencultuur - in heel Japan het geval. In Japan slapen derhalve beduidend minder mensen met de mond open dan in westerse landen. Hier is dat grofweg veertig procent en in Japan de helft, dus twintig procent. Wat in het Westen nu via ademtherapie en slaaponderzoek wordt herontdekt, is in Japan de veel meer de standaard. Zo bekeken is het opvallend hoe goed deze middeleeuwse uit China stammende kloosterpraktijk aansluit bij wat modern slaaponderzoek laat zien. Wat toen zonder theorie als slaapregels werden doorgegeven, blijkt nu fysiologisch uiterst logisch.Wat zegt onderzoek?
Neusademhaling is de natuurlijke manier van ademen, zeker tijdens de slaap. De neus is niet zomaar een luchtgat, maar een verfijnd systeem dat de ingeademde lucht verwarmt, bevochtigt en zuivert voordat die de longen bereikt. Belangrijker nog: bij neusademhaling komt stikstofmonoxide vrij in de neusbijholten. Dit gas speelt een sleutelrol bij een betere zuurstofopname, het openen van de longblaasjes en het remmen van bacteriën en virussen. Bij mondademhaling mis je dit effect volledig. Onderzoek laat bovendien zien dat mondademhaling ’s nachts vaker samengaat met snurken, slechter doorslapen, een droge mond en keel en een onrustiger zenuwstelsel. Neusademhaling activeert juist het parasympathische zenuwstelsel, het systeem van rust en herstel. Precies wat nodig is voor diepe slaap.Mond dicht, systeem rustig
Door met de mond dicht te slapen, wordt de ademhaling rustiger en efficiënter. De hartslag daalt, het stresssysteem krijgt minder prikkels en het lichaam schakelt gemakkelijker over naar herstel. Veel mensen merken na verloop van tijd minder snurken, dieper en beter doorslapen en frisser wakker worden.Niet zweverig, maar erkend
Dat neusademhaling geen alternatieve hobby is, blijkt ook uit de zorgpraktijk. In Australië wordt ademtherapie op basis van neusademhaling, in veel gevallen vergoed door zorgverzekeraars. Dat zegt iets over de mate waarin de effectiviteit daar inmiddels is erkend. Mediteren doe je dus net als slapen met je mond dicht. Eenvoudig. Stil en enerverend en verrassend effectief.ZenActueel Blog
Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel
ZenActueel nieuwe artikelen
Tom van de Heijden op de Wall of Fame
Wanneer succes niet gelukkig maakt
Waar geloof jij echt in?
Leren kijken in Kyoto
Idealisten onder ons, houdt vol!
Zen en niet weten wat je ziet