whatsapp
 

 

ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven




Zen.nl, Zen, meditatie, leren mediteren, Rients Ranzen Ritskes, zenmeester, doe, besta, Descartes, afzien, lijden, keuze, bevrediging, niet-willen, zelfbeheersing, verlangen, begeerte, gelijkmoedigheid, verslaafd, nut, druk zijn, wachten, concentratie, welzijn, pauzeren


Ik doe, dus ik besta



Door Arjen Hilhorst en Rients Ritskes / Zen.nl Arnhem / Zen.nl Nederland / 4 juni 2026

Descartes zei: Ik denk, dus ik besta, maar het idee lijkt nu te zijn: Ik doe, dus ik besta. En dit geloof is zo sterk dat we even niks doen als echt afzien ervaren. Afzien, wat vaak verward wordt met lijden, maar wezenlijk anders is. Lijden is iets wat ons overkomt, zoals dakloos worden door bombardementen. Afzien is daarentegen iets waar je vrijwillig voor kiest. Dan maak je het jezelf bewust moeilijk. Bijvoorbeeld een survival-vakantie zonder tent in de jungle, het lopen van een marathon of het deelnemen aan een intensieve meditatieretraite/sesshin. Kies je voor een uitdaging, dan is het afzien, overkomt het je, dan is het vaak lijden.

De kunst van het afzien

De diepere laag van dit begrip vinden we in het woord zelf: afzien. Het betekent dat we de keuze maken om iets niet te doen. We willen een stuk chocolade, maar we besluiten het te laten liggen. Ook wie koud afdoucht, ziet af van de vertrouwde, comfortabele warmte. In deze bewuste onthouding doen we afstand van een (emotionele) bevrediging die ons (tijdelijk) verlost van een ongemak. Het is een oefening in 'niet-willen'. Zo bezien ligt afzien heel dicht bij zelfbeheersing. We beheersen de impuls om direct toe te geven aan ons verlangen.

Gelijkmoedigheid trainen

Volgens het boeddhisme is er lijden in deze wereld en de belangrijkste oorzaak daarvan is onze begeerte - ons te veel willen. Door regelmatig te kiezen voor bewust ongemak in de vorm van mediteren, trainen we ons vermogen om te gaan met dat wat zich aandient, in plaats van ons te verzetten. Zo ontwikkelen we veerkracht en gelijkmoedigheid. We leren om rustig te blijven in zowel voor- als tegenspoed. We raken minder van slag door verlies. In meditatie beoefenen we deze veerkracht, dit vermogen om bij onszelf te blijven. We zetten onszelf stil en laten het ‘te veel willen’ even voor wat het is. Mediteren is een geritualiseerde oefening in afzien. Een training in even niets doen. Waarom is dit voor veel mensen zo moeilijk? Is het niet omdat we bang zijn niemand te zijn als we even niks doen?

De paradox van de pauze

Zelfs een korte pauze is in die zin een vorm van afzien. We laten het werk voor wat het is, wat vaak moeilijker is dan het lijkt. We zijn verslaafd aan productiviteit of we moeten het nut van ons bestaan bewijzen door ‘druk te zijn’. Altijd zo bezig onszelf te bewijzen dat we bang zijn voor het houden van een pauze, bang zijn voor een moment van betekenisloosheid. In de wachtkamer van de tandarts durft niemand meer gewoon even voor zich uit te kijken, iedereen moet iets doen. En dan is er de redding, onze smartphone.

Pauzeren is even stil te staan bij wat er werkelijk is, los van wat we doen. Het even loslaten van de illusie dat we pas 'waardevol' zijn als we hard werken voelt voor veel mensen als lijden. Wachten in de wachtkamer zonder smartphone of tijdschrift wordt als ondragelijk ervaren. Dan is het tijd om je veerkracht te trainen. Want de paradox is dat onderzoek laat zien dat korte pauzes, waarin je even niets doet, juist leiden tot betere concentratie, hogere efficiëntie en meer welzijn. Op tijd echt even pauzeren en echt even niets doen (dus ook niet op je smartphone kijken) is niet alleen een actieve keuze om niet te doen, maar tevens een keuze om meer te zijn. Dus een suggestie: neem even pauze en doe even niets.

Komende weeksesshins zijn:

Van 28 juni t/m 4 juli 2026 door Rients Ritskes (wachtlijst)
Van 11 t/m 17 oktober 2026 door Arthur Nieuwendijk (nog één plek beschikbaar)
Extra sesshin: zaterdag 17 t/m vrijdag 23 oktober door Peter van Beukelen (nog 2 kamers vrij)

10 t/m 16 januari 2027 door Remko de Beer
18 t/m 24 april door Yvonne Visser
24 t/m 30 april door Floor Rikken
27 juni t/m 3 juli door Rients Ran Zen
10 t/m 16 oktober door Arthur Nieuwendijk