ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Let op, je wordt wat je ziet
Door
Rients Ranzen Ritskes /
Zen.nl Nederland / 14 april 2026
De wetenschap laat ons opnieuw verstelt staan, maar eerst even iets over mijn moeder. Die had een grappige gewoonte. Als een plant in huis niet wilde bloeien, zette ze er een plastic bloem tussen. “Dan wordt de plant jaloers,” zei ze, “en gaat deze snel bloeien.” En ja hoor, niet veel later verschenen er echte bloemen in de plant. Kunnen wij hier iets van leren?
Als kind vond ik dat natuurlijk grappig, maar ook onzin. Het was een combinatie van mijn moeders fantasie en toeval … dacht ik. Misschien had de plant net wat meer zon gehad of water, of was het gewoon het juiste seizoen. Maar jaloerse planten, die kijken naar nepbloemen, dat gelooft toch niemand?
Tot ik onlangs tot mijn eigen verbazing moest erkennen dat mijn moeder misschien meer gelijk had dan dat ik voor mogelijk had kunnen houden. Wetenschappers hebben een plant gevonden die iets heel bijzonders doet. Deze plant, Boquila trifoliolata, groeit langs andere planten en past daarbij zijn bladeren aan, aan de bladeren van de plant waar hij naast staat, soms zo precies dat je hem nauwelijks nog kunt onderscheiden van zijn omgeving. En, het wordt nog opmerkelijker, want de plant blijkt ook de bladeren van een kunstplant na te bootsen.
De plant kopieert dus niet alleen echte planten, maar ook een plastic plant die echt lijkt. Wetenschappers vragen zich inmiddels af of planten misschien kunnen zien, of er een vorm van waarneming is die wij nog niet begrijpen. Maar voor ons dringt zich een andere, misschien wel interessantere vraag op.
Wij denken dat we de wereld zien zoals die is, terwijl wat we ervaren altijd gekleurd is door herinneringen, verwachtingen, angsten en verlangens. We zien vaak niet de wereld zelf, maar de nepversie ervan, die gevormd wordt door onze eigen geschiedenis. We kijken door onze eigen bubbelbril. We leven allemaal in een bubbel van interpretaties, en die bubbel is vaak zo overtuigend dat we hem voor de werkelijkheid houden, net als die plant de plastic plant aanziet voor echt.
Dat klinkt vreemd, maar als je goed kijkt doen wij precies hetzelfde. We reageren op ideeën en gedachten alsof ze waar zijn, op herinneringen alsof ze nu gebeuren en op verwachtingen alsof ze werkelijkheid zijn. We zien iemand en denken te weten wie hij is, we horen iets en denken te weten wat er bedoeld wordt, we voelen iets en denken te weten wat er aan de hand is. Maar vaak reageren we niet op wat er is, maar op ons nepbeeld ervan.
Dat hoeft niet altijd negatief te zijn. Soms kan een bubbel ook iets in beweging zetten. Misschien werkte het bij de planten van mijn moeder wel net zo. Niet omdat planten net zo jaloers zouden zijn als mensen, maar omdat ze, net als Boquila trifoliolata, gevoelig zijn voor wat er om hen heen verschijnt.
Bij ons werkt dat volgens mij niet anders. Jezus zei volgens de bijbel niet voor niets: zeg me wie je vrienden zijn en ik zeg je wie jij bent. Wie en wat we zien, maar ook wat we denken te zien kan ons optillen of verlammen. Een beeld of een verwachting kan ons openen of sluiten en een herinnering kan ons gevangen houden of juist bevrijden. Niet omdat die gedachte, verwachting of herinnering op zichzelf waar is, maar omdat wij het zo zien.
We worden wat we zien en denken te zien. Zet dus het mooiste Boeddhabeeld wat je kunt vinden in je kamer, want je wordt wat je ziet.
Wat zou mijn moeder ingenomen zijn met dit verhaal en wat zou ze smakelijk lachen en zeggen: zie je nou wel?
Ben je moe of denk je dat je moe bent
Jij bent je relaties
Einstein en de tien gezichten van het ego
De leer van Boeddha, het leven is kut
Het wonder in zen