ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Long Covid nieuwe inzichten
Door
Rients Ranzen Ritskes / Dr. Sietze Graafsma / Bettina Zevenbergen /
Zen.nl Nederland / 29 januari 2026
Long Covid is nog steeds een van de belangrijkste postvirale syndromen van deze tijd. Veel patiënten blijven maanden tot jaren na de infectie kampen met klachten zoals vermoeidheid, concentratieproblemen, geheugenproblemen, kortademigheid, hoofdpijn, prikkelbaarheid en slaapproblemen. De longen en het hart laten vaak geen afwijkingen zien. Dit leidt tot de vraag wat het probleem dan wel is.
Nieuw onderzoek, zoals gepubliceerd in Nature dec. 2025, laat zien dat Long Covid gepaard gaat met een lage ontstekingsdrempel, een immuunsysteem dat niet meer goed remt en een lichaam dat in de stressstand blijft hangen. In medische taal noemen ze dit een vorm van immunologische en autonome dysregulatie. Deze nieuwe wetenschappelijke resultaten bevestigen de eerder door ons
gepubliceerde hypothese.
Gezien het succes van de onlinecursus speciaal voor long covidpatienten afgelopen jaar, is besloten om 9 maart a.s. opnieuw te starten met deze cursus van zes online bijeenkomsten. Klik hier voor meer informatie en aanmelding.
Long Covid, een lichaam dat niet tot rust komt, dat niet alleen moe is, maar ook prikkelbaar, chaotisch en snel overbelast is. Dat beeld kwam helder terug in de zesweekse online meditatiecursus die wij in 2025 aanboden aan mensen met Long Covid. Daar vertelden deelnemers over hersenmist en het dagenlang moeten bijkomen van een klein stukje wandelen. Maar gelukkig rapporteerden veel deelnemers ook dat de cursus en het mediteren hen vooruit hielp. En dat ze door het mediteren weer een diepere rust ervoeren zoals ze die lang niet hadden gevoeld. Dat was geen toevalstreffer want onze motivatie om een cursus speciaal voor Long Covid patiënten te ontwikkelen kwam voort uit een grootschalig onderzoek van het Eramus Medisch Centrum. Dat constateerde dat meditatie door de patiënten als meest ondersteunend werd beschouwd. Toen, bijna twee jaar geleden, kon alleen nog maar worden vermoed waarom mediatie door deze grote groep mensen op nummer één werd gezet. Nu enige tijd later wordt de puzzel steeds duidelijker.
Meditatie klinkt voor veel mensen nog steeds als iets zachts en psychologisch, maar de afgelopen twintig jaar is er veel lichaamsgericht onderzoek gedaan. Meditatie blijkt niet alleen goed voor de stemming, maar remt ook de stressrespons, verlaagt cortisol en beïnvloedt het immuunsysteem. Juist omdat zenuwstelsel en immuunsysteem zo nauw met elkaar verbonden zijn, is het logisch dat meditatie relevant is bij een aandoening die mogelijk juist dáár ontspoort, zijnde Long Covid.
Tijdens de onlinecursus zagen we dat terug in zowel de woorden als de cijfers.
Klik hier voor de uitgebreide wekenschappelijke evaluatie. Na zes weken meditatie, begeleid en thuis geoefend, gaven deelnemers hogere waarderingen aan energie, concentratie, ontspanning en algemeen welbevinden (zie grafiek). Naast de waarderingen werden allerlei positieve observaties gemeld. Meerdere deelnemers beschreven dat ze zich weer meer 'thuis' voelden in hun lijf en weer meer zelfvertrouwen aan het ontwikkelen waren.
Het interessante aan de nieuwe biomedische inzichten rond Long Covid is dat ze precies die observaties helpen verklaren. Als het immuunsysteem te lang geactiveerd blijft en het zenuwstelsel in de alarmstand blijft hangen, dan kan je geen herstel verwachten. Herstellen heeft juist rust en ruimte nodig. Meditatie creëert die rust en ruimte. Niet door te vechten tegen het lichaam, evenmin door passief niets te doen, maar door diepe rust te trainen.
Meditatie mag dan geen medicijn zijn tegen Long Covid, het helpt wel het lichaam weer meer in balans te brengen. Het is daarmee een manier om het lichaam te ondersteunen in herstelprocessen die niet met wilskracht af te dwingen zijn. Juist die combinatie van fysiologie en mildheid maakt meditatie een verrassend rationele benadering.
Langzaam ontstaat er een nieuw verhaal over Long Covid. Niet langer het verhaal van mysterieuze restschade, maar van een lichaam dat vastgelopen is in ontsteking en alarm. Dat verhaal is hoopvoller, omdat wat vastzit ook weer kan loskomen. Meditatie biedt daar geen garantie op, wel een hoopvolle ingang. En daar zitten veel mensen met Long Covid op te wachten.
Gezien het succes van de onlinecursus speciaal voor long covidpatienten afgelopen jaar, is besloten om 9 maart a.s. opnieuw te starten met deze cursus van zes online bijeenkomsten. Klik hier voor meer informatie en aanmelding.
Schoonheidsidealen versus duurzaam geluk
Emotionele incontinentie
Vinden wat werkelijk van waarde is
Zenvol signaal uit de wetenschap
Het dikke NU en universele wijsheid
Hoe we de wereld scheppen