ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Succes en duurzaam geluk
Door
Rients Ranzen Ritskes /
Zen.nl Nederland / 2 maart 2026
In de loop der jaren heb ik in binnen- en buitenland naast veel gewone mensen ook zeer uiteenlopende topprofessionals mogen coachen. Van beroemdheden als Dick Bruna en bankdirecteur Herman Wijffels, tot topsporters als Raymond van Barneveld. De context verschilde sterk, maar één ding bleek telkens hetzelfde: zencoaching gaat niet primair over succes, maar over hoe iemand zich voelt. Alleen wanneer iemand zich echt goed voelt, kunnen succes gezond en duurzaam zijn.
De komende themadag op 15 maart gaat over Duurzaam geluk, met vier boeiende sprekers met verschillende invalshoeken. Er zijn nog enkele tickets beschikbaar. Klik hier voor meer informatie en aanmelding.
Een langdurige vertrouwensrelatie is daarbij van het grootste belang. Er hoeven niet steeds nieuwe inzichten te worden aangereikt, het gaat erom dat zichtbaar wordt wat iemand structureel kan, waar energie weglekt en waar talenten zich juist willen ontwikkelen. Dat vraagt geen snelle interventies, maar een relatie waarin patronen mogen terugkomen en leerpunten stap voor stap worden geïntegreerd.
Dat zie je ook bij het recent veelbesproken coachverhaal rond Mark Rutte, zoals beschreven in het boek
De kapitein en de buitenboordmotor van zijn coach Tjardus van Citters. Citters kracht zat niet in één briljant advies, maar in het jarenlang klankbord mogen zijn. Vijftien jaar lang dezelfde coach, buiten de schijnwerpers. Geen publieke uitleg, geen interviews over het proces. Alleen continuïteit, vertrouwen en focus. Het geheim was niet wát er besproken werd, maar dat het proces beschermd bleef tegen onnodige zichtbaarheid.
Een ander, persoonlijker voorbeeld laat zien wat er gebeurt als die vertrouwelijkheid onder druk komt te staan.
Mijn coachrelatie met Raymond van Barneveld was intens en succesvol, maar duurde maar een half jaar. We startten in het najaar van 2006. Toen ik hem vroeg naar zijn doelstelling, zei hij zonder aarzelen: wereldkampioen worden, winnen van Phil Taylor. Ik vroeg wanneer. In 2008, zei hij. Maar dan moet er een wonder gebeuren. Mijn reactie was eenvoudig: als er lichamelijk niets mis is, jij dagelijks gaat mediteren en mijn suggesties serieus neemt, dan kan dat denk ik wel eerder. En ja hoor, dan gebeurt er dat wonder.
Vanaf de eerste dag mediteerde hij twee tot drie keer per dag, telkens twintig minuten. In de maanden die volgden ging hij voor iedereen zichtbaar vooruit. Zijn eigen statistieken lieten dat onmiskenbaar zien. Ook voor buitenstaanders was het verschil voelbaar. Acht weken later begonnen tv-commentatoren het expliciet te benoemen. Wedstrijd na wedstrijd hoorde je dezelfde vraag terugkomen: wat een rust straalt Raymond uit, waar haalt hij die rust vandaan?
Op 1 januari 2007 bereikte die ontwikkeling haar hoogtepunt. Het was geen gewone dartfinale. In Nederland keken die avond ruim 1,3 miljoen mensen live naar de wedstrijd en in het Verenigd Koninkrijk meer dan 1 miljoen. Voor darts waren dat ongekende aantallen. De druk was maximaal.
Keer op keer vroegen de reporters zich hardop af waar Raymond zijn rust vandaan haalde. Zo kenden ze de Hagenaar niet. Er was iets veranderd. En die rust bleef. Wedstrijd na wedstrijd, tot en met de finale. Maar juist op die dag kon Raymond de verleiding niet weerstaan en gaf hij het antwoord, ten overstaan van meer dan twee miljoen kijkers. Hij vertelde dat hij zijn rust haalde uit zenmeditatie en dat zijn zenleraar
Rients Ritskes uit Malden was.
Ik was één van die tweemiljoen kijkers, thuis op de bank. Enerzijds voelde ik me gevleid door deze openheid. Anderzijds realiseerde ik me meteen dat deze openbaring niet zonder gevaar was. Wat tot dan toe een vertrouwelijk proces was geweest, gedragen door stilte en focus, werd op dat moment een publiek verhaal. En dat laatste bleek al snel werkelijkheid, met alle gevolgen van dien. De journalisten stroomden toe.
Daarmee is de kern geraakt. Langdurige coaching werkt niet omdat iemand harder gaat werken of ‘beter’ wordt, maar omdat iemand zich beter gaat voelen. Dat vraagt toewijding, herhaling en vertrouwelijkheid. Wie zich goed voelt, functioneert beter, is creatiever en blijft onder druk helder. Succes volgt dan vaak vanzelf, maar als bijproduct, niet als doel.
De kracht van langdurige relatie zit precies daarin: er hoeft niet steeds iets bewezen te worden. Geen nieuw verhaal, geen nieuwe truc. Finetuning van talenten, aandacht, continuïteit en steeds opnieuw terugkeren naar wat wezenlijk is en goed gaat.
In dat licht zijn complimenten aan Mark Rutte en zijn coach op hun plaats. Niet omdat zij iets geheimhielden, maar omdat zij het proces bewust vertrouwelijk lieten verlopen. In zen is oefenen geen publieke aangelegenheid. Inzicht, stabiliteit en rijping ontstaan in herhaling en stilte, niet in uitleg of etalage. Net zoals de meeste zaden ontkiemen in het donker, ontwikkelt ook talent zich vaak het best buiten het felle licht van de schijnwerpers. Pas wanneer de wortels stevig zijn, kan iets zichtbaar worden zonder aan kracht te verliezen.
De komende themadag op 15 maart gaat over Duurzaam geluk, met vier boeiende sprekers met verschillende invalshoeken. Er zijn nog enkele tickets beschikbaar. Klik hier voor meer informatie en aanmelding.
Meditatie en EQ
Bubbels doorgeven
Heb geen hoop
Zen, vrijheid en Allen Ginsberg
Zitten met wat er is
Leren van een tikfout