ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Succes en trauma
Trauma en kracht
Inmiddels, bijna zestig jaar later, lees ik met grote belangstelling de wetenschappelijke literatuur over jeugdtrauma. Wat mij daarin opvalt, is de dubbelzinnigheid. Veel traumaonderzoek laat al jaren een sterke correlatie zien tussen jeugdtrauma en een minder geslaagd en gelukkig leven. Die samenhang is stevig onderbouwd en herkende ik bij het lezen van Traumasporen van Bessel van der Kolk. Maar recent beschrijven onderzoekers (Yu et al., 2022) ook iets anders. Dezelfde traumatische jeugdervaringen kunnen leiden tot eigenschappen die bijdragen aan succes: doorzettingsvermogen, verantwoordelijkheidsgevoel, scherpte en zelfstandigheid. Dat herken ik. Mijn trauma heeft mij uiteindelijk niet klein gekregen. Het heeft mij diep geraakt, maar ook sterk gemotiveerd om op zoek te gaan naar de zin van het leven. Het heeft mij gevoelig gemaakt voor wat ertoe doet, alert voor wat mis kan gaan en gedreven om te begrijpen. Het ontwikkelde mijn veerkracht om door te zetten. Die eigenschappen hebben zonder twijfel bijgedragen aan de loopbaan waarin ik de afgelopen veertig jaar zoveel mensen heb mogen ondersteunen in hun ontwikkeling. Maar voor veel anderen die door jeugdtrauma deze krachten ontwikkelden en succes hadden, was de prijs hoog. Uitputting en burn-out liggen dan op de loer. Succes brengt geen rust, laat staan geluk. Zen bracht mij juist rust, zonder verdoving, veerkracht zonder ontkenning en talentontwikkeling zonder uitputting. Niet via analyse van het verleden, maar door de directe ervaring van het heden.Geen therapie
Achteraf kan ik zeggen blij te zijn dat er geen rouwtherapie voor mij was. Niet omdat therapie verkeerd zou zijn, integendeel. Het had de gezondheidsschade die ik opliep misschien kunnen beperken. Maar meditatie bracht en brengt mij meer dan verwerking alleen. Zenmeditatie paste bij mij. Geen nadruk op herbeleving, geen tranen, geen tekeningen, geen uitleg, geen slachtofferrol. Ik leerde op die meditatiecursus voor beginners stil te zitten, en dat was moeilijk genoeg. Die moeite werd beloond. Al snel voelde ik meer rust en ruimte in mezelf. In therapie ligt bevestiging van lijden soms dichtbij. Dat kan helend zijn, maar ook fixerend werken. Meditatie gaf mij rust en veerkracht. Niet door mijn pijn te ontkennen, maar door ermee te zitten. De moeite die ik in het begin had met stilzitten, was de moeite die ik met mezelf had. Die herken ik nu bij vrijwel iedereen die begint met mediteren. De geest werd stiller, het lichaam kwam tot rust. Vandaaruit kon het traumatische verlies zijn plaats vinden, zonder drama, zonder haast. De herbeleving kwam wel, maar pas jaren later, toen ik er voldoende ruimte voor had.Zen als training
Zenmeditatie is geen therapie en geen trauma-interventie. Het is mentale conditietraining. Een oefening in aanwezig zijn bij wat zich aandient, zonder onmiddellijk te reageren. Voor iemand met jeugdtrauma is dat moeilijk. Stilte kan confronterend zijn. Nietsdoen voelt onveilig. Juist daarom werkt Zen. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat het mediteren het zenuwstelsel iets nieuws leert: dat dit moment te dragen is, dat spanning niet meteen opgelost hoeft te worden en dat rust geen gevaar is. Wat ik in mezelf heb waargenomen, zie ik ook bij anderen. De door trauma ontwikkelde gedrevenheid en alertheid verdwijnen niet door meditatie. Die competenties blijven, maar de ongecontroleerde dwang tot handelen neemt af. Succes wordt minder een overlevingsstrategie en meer een expressie van wat er is.Wetenschap als bevestiging, niet als verklaring
De recente wetenschappelijke literatuur bevestigt voor mij iets wat ik al wist uit ervaring. Trauma kan eigenschappen versterken die maatschappelijk gewaardeerd worden en tot succes leiden. Maar zonder innerlijke rust leidt dat succes zelden tot geluk. Zen maakt het mogelijk om alertheid en energie te behouden en tegelijk schade te voorkomen. Achteraf durf ik te zeggen dat mijn jeugdtrauma mij, door het blijven mediteren, meer heeft gebracht dan gekost. Niet omdat het trauma goed was, maar omdat het mij op een pad heeft gezet dat ik anders misschien nooit was ingeslagen. Zenmeditatie is voor mij veel meer gebleken dan een oplossing voor mijn problemen. Het is een levensweg. Een weg waarop succes niet wordt afgewezen, maar ook niet wordt verheven. Waar veerkracht ontstaat zonder zachtheid te verliezen. Waar persoonlijk geluk niet wordt nagestreefd, maar het bijproduct van aandacht blijkt te zijn. Zenvol omgaan met onverwerkte ervaringen Zes online colleges door Yvonne Visser Start: maandag 2 maart 19.30 – 21.00 uur Vind je dit een leuk artikel? Geef het een hartje.ZenActueel Blog
Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel
ZenActueel nieuwe artikelen
Genoeg aan jezelf?
Met long covid minder bubbels
Zen met Long Covid
De parel en ons karma
Bubbelverwerking met koan
Einstein, zen en verlichting