ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Zenmeditatie, mindfulness of yoga?
Yoga
In de moderne Westerse yoga-praktijk ligt de nadruk meestal op lichaamshoudingen, strekken, ademhaling en conditie. Yoga helpt mensen om sterker, soepeler en bewuster van hun lichaam te worden. Daarnaast kan yoga ook meditatieve en spirituele elementen bevatten, maar dat is in Nederland niet de standaard. Bij een moderne en populaire variant zoals hot yoga ligt het accent sterk op lichamelijke inspanning, conditie en een intensieve fysieke ervaring.Mindfulness
Mindfulness is ontwikkeld aan het einde van de vorige eeuw door de Australiër Jon Kabat-Zinn. Een mindfulnesstraining bestaat uit acht bijeenkomsten en bevat veel elementen uit de zentraditie. Het is een relatief gemakkelijke methode om stress, angst en depressieve klachten te verminderen. Oorspronkelijk en nog steeds is mindfulness vaak therapeutisch van aard. De nadruk ligt op bewust aanwezig zijn in het huidige moment, zonder oordeel. Mindfulness richt zich niet op existentiële of filosofische vragen. De body-scan is een van de standaard oefeningen, die deelnemers ook na de training vaak blijven doen. Mindfulness is vooral een individuele training, ondersteund met digitale apps en andere audio-ondersteuning.Zenmeditatie
Zenmeditatie deelt met mindfulness de aandachtstraining en met yoga het belang van lichaamshouding en ademhaling, maar is meer dan dat. Naast de systematische training van aandacht, adem en focus staat het ontwikkelen van inzicht centraal. In zen gaat het niet uitsluitend om je beter voelen, maar vooral ook om jezelf beter te leren kennen en de wereld om je heen beter te leren doorzien. Zen komt voort uit het Boeddhisme en dat is ook in Zen.nl nog steeds een belangrijke bron van inspiratie. De basisboeken die we gebruiken, Leer denken wat je wilt denken en Leer voelen wat je wilt voelen, zijn weliswaar gebaseerd op praktische en wetenschappelijke inzichten, maar hebben de basisprincipes van het zenboeddhisme als uitgangspunt. Een belangrijk idee binnen het zen-boeddhisme is dat veel problemen voortkomen uit onwetendheid en verminderd kunnen worden door meer inzicht te ontwikkelen in de samenhang der dingen.
Zenfilosofie
Zo ontdekt iemand die iets langer mediteert vaak vaste patronen in het eigen denken en doen. Door zenmeditatie leer je zien hoe verlangen, weerstand, angst, oordelen en overtuigingen voortdurend invloed hebben op je ervaring van de werkelijkheid. Je krijgt in de loop van de beoefening steeds meer inzicht in je eigen bubbels (overwerkte ervaringen) en ontdekt daardoor wie je bent en wat je wezenlijk wilt. Dit inzicht blijft niet alleen theorie, maar wordt vooral praktisch toegepast in het dagelijks leven. Veel mensen die eenmaal beginnen met zenmeditatie blijven dat vele jaren beoefenen. Dat kan heel goed zelfstandig of in een groep onder leiding van een goed opgeleide zenleraar. Wezenlijk inzicht ontwikkelt zich niet in een paar weken. In de zenfilosofie komen belangrijke existentiële vragen aan de orde, vragen als: Wie ben ik? Waarom is er zoveel lijden? Wat is vrijheid? Hoe verkrijg je innerlijke rust? Wat betekent werkelijk aanwezig zijn? In de groepen worden zulke vragen niet alleen besproken, maar ook onderzocht vanuit directe ervaring. En hoewel de zenfilosofie en zenmeditatie vaak helend werken, is de insteek niet therapeutisch. Zen is te vergelijken met sporten, waarbij je met sporten je spieren sterk en soepel maakt en met zenmeditatie je hersenen traint en extra neurale verbindingen ontwikkelt. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat dagelijkse meditatie beoefening al na zes weken je ‘aandacht-spieren’ dikker maakt. Zenmeditatie en mindfulness geven vaak al na een paar weken effect, maar daar stopt de zenweg niet. Zen is een manier van leven, waarbij een leven lang leren en inzicht ontwikkelen centraal staan.Opleiding tot leraar
Bovenstaande maakt het logisch dat de opleiding tot zenleraar langer duurt dan de andere opleidingen. Als mindfulnessdocent kun je vaak al na enkele maanden opleiding aan de slag en in een jaar of twee ben je yogaleraar. De opleiding tot zenleraar duurt al snel vier jaar en de opleiding tot zenmeester tien jaar. De opleiding tot zenleraar stopt in zekere zin nooit. Niet omdat zen ingewikkeld is - de basis-oefening is heel eenvoudig - maar omdat inzicht en bewustzijn zich blijven ontwikkelen. Vergelijk het met het bespelen van een instrument. Een beroepsviolist stopt ook niet met oefenen. Een ander belangrijk verschil is dat zen al vanuit de eeuwenoude traditie sterk gericht is op toepassing van de zenfilosofie in het dagelijks leven. Meditatie is niet alleen iets voor op een meditatiekussen, maar juist bedoeld om zichtbaar te worden in hoe we omgaan met werk, relaties, emoties, conflicten en keuzes. Zen probeert niet een aparte spirituele bubbel te creëren, maar juist midden in het gewone leven meer helderheid, mildheid en vrijheid te ontwikkelen.Conclusie
Dit alles betekent overigens niet dat zen beter zou zijn dan mindfulness of yoga. Welke vorm het beste past, hangt sterk af van de persoon en diens behoefte. Wie vooral lichamelijke ontspanning zoekt, zal zich mogelijk meer thuis voelen bij yoga. Wie snel stressreductie zoekt zonder al te veel filosofische verdieping, heeft veel aan mindfulness. Wie naast rust ook diepgaand zelfonderzoek en inzicht zoekt, komt uit bij zenmeditatie. In de praktijk vullen de drie elkaar bovendien regelmatig aan. Veel yogadocenten mediteren, mindfulness is geïnspireerd op boeddhistische inzichten en veel zen beoefenaars doen daarnaast ook aan yoga.ZenActueel Blog
Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel
ZenActueel nieuwe artikelen
De twee lichtjes die mij raken
Vijfdaagse Natuursesshin
Jonglerende vrouwen
Verslag van de Themadag over schaamte en spel
Zen en authentiek leiderschap
Ik ben er nog