Klik hier en ontvangons wekelijks online magazine

ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven

Zen.nl, Zen, meditatie, leren mediteren, Rients Ranzen Ritskes, zenmeester, energie, gevolgen, doel, geconcentreerd, inzicht, burn-out, dosering, piekeren, slachtofferrol, patroon, inspanning, keuze, gewoonte, karma, onderzoek

Illustratie AI gegenereerd

Waar blijft jouw energie?

Door Rients Ritskes / Zen.nl Nederland / Zen.nl Nijmegen / 27 augustus 2026

In de natuurkunde geldt een fundamenteel principe: energie verdwijnt niet zomaar. Ze kan van vorm veranderen, zich verspreiden of worden overgedragen, maar gaat niet verloren. Zo kunnen we ook naar onze eigen energie kijken. Niet als letterlijke natuurkundige wet maar als een model om onszelf beter te begrijpen. Want ook alles waar wij energie in steken, heeft gevolgen, maar waar blijft die energie? Ik onderscheid vier mogelijkheden: energie bereikt haar doel, keert zich tegen je, blijft rondtollen of deze verspreidt zich.

1. Energie bereikt haar doel

Dit is de meest effectieve vorm. De energie verdwijnt niet, maar wordt zichtbaar in je doel. Je investeert aandacht in een relatie en die verbetert. Je studeert en krijgt meer inzicht. Je mediteert en voelt je beter. Je traint en wordt sterker. Je helpt iemand en diegene is ermee geholpen. Hoe helderder je weet wat je wilt en hoe geconcentreerder je handelt, hoe groter de kans dat je energie terechtkomt waar je haar hebben wilt. En van mediteren ga je je niet alleen beter voelen, maar krijg je ook meer inzicht in jezelf en de wereld om je heen. Maar een groot deel van onze energie draagt niet meteen bij aan ons doel.

2. Energie keert zich tegen je

Soms bereiken we met wat we doen het tegenovergestelde van wat we wilden. Aardig zijn is een kwaliteit, maar wie altijd te aardig is, kan niet meer serieus worden genomen. Veel eten voelt tijdens de maaltijd goed, maar te veel eten maakt dik en moe. Alcohol kan ontspanning geven, maar te veel drinken levert een kater op. Hard werken kan veel opleveren, maar te hard werken kan leiden tot burn-out. Aandacht is vaak prettig, maar altijd aandacht vragen maakt je vervelend. Op bezoek gaan is gezellig, maar blijven plakken voorkomt dat je weer wordt uitgenodigd. En zo kun je doorgaan met het benoemen van keerzijden van goed bedoelde energie. De oorsprong van deze impulsen is vaak positief. Door overmaat of verkeerde dosering kan de uitwerking zich tegen je keren.

3. Energie gaat tollen

Dit is ook een zeer veel energie slurpende oorzaak. Denk even aan een tol die je een flinke zwiep geeft. De energie brengt hem niet ergens naartoe, maar laat hem steeds om zijn eigen as draaien. Psychologisch doen wij soms hetzelfde. We zitten met iets en gaan piekeren. We denken en denken, maar we draaien rondjes in onze gedachten en komen niet verder. Heel vermoeiend en je kunt er niet door slapen bovendien. Er wordt veel mentale energie verbruikt zonder dat we er iets mee opschieten.
Dit gebeurt ook vaak met oude emotionele patronen. Wie zich bijvoorbeeld vroeg in zijn leven slachtoffer heeft gevoeld, kan onbewust gedrag blijven herhalen dat bij die slachtofferrol hoort. De omgeving reageert daarop, alsof je een slachtoffer bent. En op die manier bevestigt je omgeving dat je een slachtoffer bent. Wie als kind steeds vernederd en buitengesloten werd, kan later uit angst voor afwijzing mensen op afstand houden of wantrouwen, waardoor anderen hem inderdaad gaan mijden. Zo lijkt de omgeving uiteindelijk te bevestigen wat hij al die jaren vreesde: zie je wel, niemand wil mij.
Een gebeurtenis van lang geleden werkt op die manier vandaag nog door. Niet omdat het verleden nog bestaat, maar omdat het patroon telkens opnieuw energie krijgt en zo in stand wordt gehouden.

Zenmeditatie leert je hoe je voorkomt dat je te veel piekert. Door dagelijks te mediteren kun je over veel zaken even rustig en goed nadenken. Bovendien leer je, door je aandacht naar je ademhaling te brengen, piekeren steeds makkelijker te voorkomen.

4. Energie verspreidt zich

Ook wanneer energie niet terugkeert of rondtolt, bereikt ze lang niet altijd haar doel. Een deel verspreidt zich. In de natuurkunde zie je dat bijvoorbeeld bij de bekende rij metalen klikballen, Newtons cradle. Laat je aan één kant een bal vallen, dan beweegt aan de andere kant een bal omhoog. Maar het apparaat blijft niet eeuwig bewegen. Bewegingsenergie wordt onder andere omgezet in warmte en geluid.
In ons leven kunnen we iets vergelijkbaars herkennen. Onduidelijkheid, afleiding, zorgen, conflicten, misverstanden en tientallen dingen tegelijk willen doen, zorgen ervoor dat onze inspanning niet volledig bij onze oorspronkelijke intentie terechtkomt. Hoe minder helder je weet wat je wilt, hoe gemakkelijker je energie zich verspreidt.

Zenmeditatie heeft ook hierop een positieve invloed. Door regelmatig te mediteren kom je meer in contact met je lichaam en voel je beter aan wat voor jou het beste is. Regelmatig mediteren helpt bij het maken van beter passende keuzes.

Mediteren en energie

Veel mensen die mediteren hebben het gevoel dat dit hun energie geeft, maar strikt genomen is dat niet zo. Doordat we meer heldere keuzes gaan maken en ruis en piekeren verminderen, ervaar je per saldo veel meer energie.
Door regelmatig te mediteren herken je eerder gedachten die voor de honderdste keer hetzelfde rondje maken. Je merkt sneller wanneer een goede gewoonte doorschiet. Je ziet beter welke emoties je gedrag sturen en wordt helderder over wat je werkelijk belangrijk vindt. Meditatie kan zo de draai-energie verminderen, helpen voorkomen dat energie zich tegen je keert en onnodige verspreiding beperken. Daardoor kan meer van je beschikbare energie terechtkomen waar jij bewust voor hebt gekozen.

Karma als energie die doorwerkt

Dit model is bedoeld om op een concrete manier naar je ‘karma’ te kijken. Kijk eens waar je energie naar toe gaat, waar je energie van krijgt en welke keuzes daarbij passen. Dit inzicht in wat je karma kunt noemen is dan een soort van energie-boekhouding die voorkomt dat je onverwacht burn-out raakt. Karma wil zeggen dat wat je doet, denkt en herhaalt gevolgen heeft. Die gevolgen worden vervolgens weer oorzaken van nieuwe gevolgen. Een kleine gebeurtenis kan daardoor een groot effect krijgen. Een pijnlijke ervaring uit je jeugd kan tientallen jaren later nog invloed hebben doordat patronen die toen ontstonden telkens opnieuw worden geactiveerd.
Maar gelukkig geldt hetzelfde voor positieve veranderingen. Eén inzicht, één andere gewoonte, één goed gesprek of iedere dag twintig minuten mediteren kan een oud patroon een andere richting geven waardoor de energie in de goede richting loopt. Daarom is misschien niet de belangrijkste vraag hoeveel energie je hebt, maar: Waar blijft je energie? Keert ze zich tegen je? Blijft ze rondtollen in oude patronen? Verspreidt ze zich over zaken die je eigenlijk niet belangrijk vindt? Of komt ze terecht bij waar jij bewust voor wilt gaan? Dat is misschien de meeste praktische manier om je eigen karma te onderzoeken.