ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Wachten een levenshouding
Door Anjo Hishin Keunen /
Zen.nl 's-Hertogenbosch / 26 mei 2026
Van 19 t/m 25 april namen 40 personen, incluis mijzelf, deel aan de weeksesshin onder leiding van Yvonne Visser met het thema: Wachten. Haar teisho’s bouwde ze op aan de hand van onder andere het boek “Wachten, een levenshouding” van Dirk de Wachter en de roman Wachten van Ha Jin, een liefdesverhaal dat zich afspeelt in de jaren ’70-’80 in China.
Wat maakt wachten tot een vruchtbare bezigheid? Vaak lijkt wachten niet meer dan het doden van tijd: wachten op de bus, op je lief, op beter weer, op iets dat van buiten moet komen. Bestaat er eigenlijk zoiets als een juiste manier van wachten?
Een woord bestuderen, is jezelf bestuderen (quote Rients). Wachten is eerlijk gezegd niet mijn sterkste kant. Ik ben er te ongeduldig voor. Bij een lange rij in de supermarkt wijk ik uit naar de zelfscan. In een drukke winkelstraat duik ik automatisch in dat ene open gaatje, ook al voelt dat soms ongemakkelijk.
Toen het boek “Wachten, een levenshouding” van Dirk de Wachter verscheen, kocht en las ik het meteen. Ik ergerde me lichtelijk aan het wat zijige taalgebruik van deze Vlaamse psychiater, terwijl Yvonne er juist helemaal mee wegliep. Toch gebeurde er iets toen ik op de bladzijde kwam waar hij het gedicht Eb van M. Vasalis aanhaalde. Daar begon iets bij me te dagen. Al bijna tien jaar biedt dat gedicht mij troost in een levenskwestie waarin wachten een grote rol speelt. Dat wachten dus. Het zoete wachten dat er altijd is en niet meer hindert.
Tijdens de sesshin leerden we onderscheid maken tussen wachtenden en wachters. De wachtenden wachten
op iets. Zij proberen als het ware de tijd door te komen. De wachters daarentegen hebben van wachten zelf een activiteit gemaakt. Zij wachten gewoon. Waarop weten ze niet, maar dat ze wachten is evident — en ze zijn er klaar voor. De tijd wordt bedachtzaam beleefd en wat er in en buiten hen gebeurt, wordt opgemerkt. Erbij blijven. In de tijd gaan wonen.
We hebben de neiging om het ene soort wachten beter te vinden dan het andere, maar daar gaat het niet om. Iedereen wacht wel eens: op de trein, op de gong die het einde van de meditatie aankondigt. Daar is niets mis mee. Het wordt pas lastig wanneer je voortdurend bezig bent met wat hierna komt, wanneer je van het ene wachten in het andere glijdt en nergens meer echt tot rust komt.
Het is een oefening om je dat andere wachten eigen te maken: je openstellen voor wat er is en voor wat er komt, zonder daar alvast een voorstelling van te maken. En ondertussen onderzoeken wat je werkelijk drijft — wat je intentie is, los van wensen en verlangens. Tijdens de sesshin viel regelmatig het woord ‘scharnierpunt’, ontleend aan Dirk de Wachter. Ik vind dat een prachtig woord, juist vanwege de vertraging die erin besloten ligt. Heel anders dan het abrupte van een ‘omslagpunt’. Waar draait mijn leven om? Wat is het goede leven? Het pad dat we lopen heeft altijd twee kanten: een zonnige, gemakkelijke kant en een mistige, moeilijke kant. We zoeken het midden.
Yvonne wees ons op de natuurdocumentaire Whispers in the Woods van de Franse filmmaker Vincent Munier. Daarin verblijven drie generaties mannen wachtend, luisterend en observerend in de bossen van de Vogezen. De film draaide nog in enkele filmhuizen, maar helaas niet bij mij in de buurt. Daarom streamde ik The Velvet Queen van dezelfde maker.
In die documentaire worden de twee vormen van wachten prachtig zichtbaar. Munier neemt een vriend mee naar het Tibetaanse Hoogland, op zoek naar de uiterst schuwe sneeuwluipaard. Terwijl Munier met volledige aandacht door het landschap beweegt, zie je zijn vriend aanvankelijk steeds ongeduldiger worden. Tot er langzaam iets kantelt. Ook hij komt in die actieve wachtstand terecht. Later betreurt hij hoeveel hij in zijn leven doelgericht heeft gereisd en gezien zonder daadwerkelijk op te merken wat er om hem heen was.
Aan het einde van de sesshin stond ik zelf ook meer in die actieve wachtstand. Ik deed jukai — het afleggen van de boeddhistische geloften — en kreeg de naam Hishin: compassievol hart. Die naam raakte me diep, omdat hij zo goed past bij mijn intentie om mijn blik naar buiten en naar de ander te richten.
De week na de sesshin voelde ik veel ruimte. Het aandachtige wachten ging me verrassend goed af — haha. Tot het ongeduld zich langzaam weer begon te roeren. Zo zat ik laatst in mijn tuin, dit stuk typend, terwijl ik me eigenlijk had voorgenomen gewoon te wachten tot het donker werd. Wachten, luisteren, observeren. Maar het wachten duurde me al snel te lang. Toch klapte ik uiteindelijk de laptop dicht en liet ik mijn ogen wennen aan de invallende schemering. Langzaam voelde ik rust komen. Ik zag een mug voorbij vliegen. Ik hoorde vooral straat- en stadsgeluiden. En toen klonk daar ineens, heel even, het heldere gekwetter van een vogel boven alles uit. Prachtig.
Op dat moment besefte ik opnieuw dat de naam Hishin niet alleen een geschenk is, maar ook een oefening. Een voortdurende uitnodiging om mijn ongeduld te blijven overstijgen. Want compassie komt in de knel zodra ik niet meer kan wachten tot…
Komende weeksesshins zijn:
Van 28 juni t/m 4 juli 2026 door Rients Ritskes (wachtlijst)
Van 11 t/m 17 oktober 2026 door Arthur Nieuwendijk (wachtlijst)
Extra sesshin: zaterdag 17 t/m vrijdag 23 oktober door Peter van Beukelen
10 t/m 16 januari 2027 door Remko de Beer
18 t/m 24 april door Yvonne Visser
24 t/m 30 april door Floor Rikken
27 juni t/m 3 juli door Rients Ran Zen
10 t/m 16 oktober door Arthur Nieuwendijk
Het gevaar van idealisme
Hara, wat je onderbuik weet
Duurzaam geluk met Hundertwasser
Zen, filosofie en helder denken
Zenmeditatie op de werkvloer
Een vraag stellen is het antwoord