Klik hier en ontvangons wekelijks online magazine

ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven

Zen.nl, Zen, meditatie, leren mediteren, werk, incompany, rouw, concentreren, rust, balans, tijd, praktisch, problemen, aandacht, luisteren, energie, keuzes, opleiding, leidinggevende, onrust, medewerkers, bedrijf, burn-out, drempelverlaging

Zen, rouw en werk

Door Ivar van den Bos van Incompanyzen.nl / 30 juni 2026

Ivar van den Bos in gesprek met Jan Pennings
In dit gesprek vertelt voormalig-financieel directeur van KPN, Jan Pennings hoe zenmeditatie hem hielp om anders naar tijd, aandacht en leidinggeven te kijken.

Schrijf je in voor het congres Zenvol Leiderschap op dinsdag 29 september.

Hoe ben je met meditatie begonnen?

‘Ik ben in 2018 begonnen met mediteren. De aanleiding was heel persoonlijk. Mijn echtgenote overleed toen we beiden 35 waren. Tijd om te rouwen was er niet. Ik had een drukke en verantwoordelijke baan en twee jonge kinderen, voor wie ik ineens alleen moest zorgen. Ik heb daardoor jaren in de overleefmodus gestaan. Decennia later brak ik. Maar toen liep ik dan ook echt vast en ben alsnog in rouwtherapie gegaan. Mijn therapeut zei: misschien is meditatie iets voor jou. Daar keek ik eerlijk gezegd wel van op. Ik dacht: wat moet ik daar nou mee? Maar mijn problemen waren groot genoeg, dus ik wilde alles proberen en begon met mediteren. Vanaf het begin beviel het me verrassend goed. Ik werd al snel rustiger en kon me beter concentreren. Kort nadat ik kennis had gemaakt met meditatie, opende Zen.nl een nieuwe locatie in Gouda. Daar ontmoette ik Bert van Voorst en hij werd mijn zenleraar. Dit was precies wat ik nodig had.’

Wat is het belangrijkste effect dat meditatie op jou persoonlijk heeft gehad?

‘Voor mij brengt meditatie steeds opnieuw een evenwicht tussen denken en voelen. Ik word minder snel meegesleurd door wat er in mijn omgeving gebeurt en wat er in mijzelf omgaat. Er ontstaat rust en ruimte om te kijken naar wat er gebeurt, zonder dat ik er meteen iets mee moet of er iets van hoef te vinden. De oefening om steeds weer terug te keren naar de ademhaling heeft me veel gebracht. Niet zozeer rust in de passieve zin van het woord, maar eerder balans. Ik voel me evenwichtiger. Daardoor kan ik beter bij mijn gevoelens en zodoende ook beter doen wat ik echt wil doen.’

Wat betekent dat concreet voor jou?

‘Voor mij is een belangrijk inzicht geworden: rust zit niet in vakanties, maar rust zit in jou. We doen vaak alsof er twee werelden zijn - werktijd en privé- of vakantietijd - maar dat is natuurlijk niet echt zo. Er is gewoon tijd. Werk is ook leven. Zen heeft me geleerd om anders naar die tijd te kijken. Waar besteed je je tijd aan? Wat doe je eigenlijk met je leven, op je werk en daarbuiten? Dat bewustzijn heeft veel veranderd.’

Wat heeft meditatie veranderd in je privéleven?

‘Vooral dat bewustzijn van tijd. Dat besef dat het leven tijdelijk is en dat je dus mag stilstaan bij de vraag: waar geef ik aandacht aan? Wat prioriteer ik? Wat doe ik echt met mijn tijd? Ik zeg ook vaak tegen jonge mensen: wacht niet tot later. Stel jezelf nu die vraag: wat wil ik ten diepste met mijn leven?’

Is zen voor jouw gevoel zweverig of juist praktisch?

‘Super praktisch. Ik kan er echt niets zweverigs aan ontdekken. Vragen als: waar besteed je je tijd aan? Handel je nog in lijn met je intentie? Werken aan je mentale conditie. Dat is allemaal heel concreet. Ik denk dat veel mensen zen of meditatie zweverig vinden omdat het woord “zen” een containerbegrip is geworden. Iedereen stopt er van alles in. Dat beeld had ik zelf vroeger ook. Pas als je echt zenmeditatie gaat doen, merk je hoe praktisch het is.’

Wat doe je nu anders?

‘Zelf heb ik vroeger mijn problemen weggestopt om mijn verantwoordelijkheden aan te kunnen en ben vele jaren daarna flink vastgelopen. De belangrijkste les voor mij daaruit is om meer aandacht te hebben voor jezelf en de mens achter de functie. Vraag hoe het met jezelf en met je collega’s gaat en neem de tijd om het antwoord te horen en te voelen. Zodra mensen merken dat je hen echt hoort, verandert er iets. Aandacht maakt verbinding mogelijk. In alle bijeenkomsten die ik nu in verschillende situaties leid, maak ik tijd en ruimte voor een check-in. Gewoon eerst even een rondje: hoe zit je erbij en wat vind je belangrijk vandaag? Als daar even ruimte voor is, voelt iedereen zich gehoord en kun je daarna veel effectiever met elkaar communiceren.’

Waarom is zo’n check-in volgens jou zo belangrijk?

‘Omdat mensen nooit alleen met hun functie aan tafel zitten. Ze nemen hun hele leven mee de vergadering in, vaak zonder zich daar bewust van te zijn. Als je daar geen ruimte voor maakt, blijft het op de achtergrond meespelen. Als mensen aan het begin al hebben gezegd wat voor hen belangrijk is, kunnen ze daarna beter naar elkaar luisteren. Dat maakt overleg rustiger en constructiever. Eigenlijk draait het steeds om hetzelfde: aandacht. Aandacht voor mensen en aandacht voor wat je zelf voelt en doet. Als je echt aandacht geeft aan de mensen met wie je werkt, verandert hun dag. Als je aandacht geeft aan hoe je werkt, verandert de kwaliteit van je werk. Zen en werk komen voor mij samen in twee woorden: aandacht en bewustzijn.’

Ben je door meditatie efficiënter, rustiger of besluitvaardiger geworden?

‘Ja, alle drie. Als je met aandacht werkt, word je vanzelf efficiënter. Je verspilt minder energie. En ik ben zeker evenwichtiger geworden. Ik word nog steeds wel eens geraakt of meegesleurd, maar ik ben veel sneller weer terug in het midden. En besluitvaardiger ook. Besluiten nemen heeft veel met keuzes te maken. Ik merk dat ik nu makkelijker keuzes maak. Dat heeft er ook toe geleid dat ik de opleiding tot zenleraar ben gaan doen en nu een eigen Zen.nl locatie heb in Voorschoten’

Heeft meditatie ook invloed op fouten, focus en kwaliteit van werk?

‘Ja, dat volgt daar eigenlijk rechtstreeks uit. Als je meer vanuit balans en aandacht werkt, heeft dat invloed op je focus en op de kwaliteit van wat je doet. En ook op de mensen om je heen. Een leidinggevende die onrust uitstraalt, geeft die onrust door. Maar iemand die vanuit balans handelt, doet ook iets goeds met de sfeer en de samenwerking. Echte communicatie gaat niet alleen over inhoud, maar ook over de manier waarop. Je kunt dezelfde woorden gebruiken, maar vanuit een andere houding klinken ze anders. Als je vanuit rust en balans communiceert, komt dat beter over. Mensen voelen heel goed aan of wat je zegt klopt met wat je meent. Dus ja, de vorm van communiceren verandert. Misschien niet altijd de boodschap, maar wel de manier waarop die landt.’

Wat kan zen volgens jou concreet betekenen voor organisaties?

‘Als organisaties mensen kunnen helpen om meer vanuit rust, aandacht en bewustzijn te handelen, dan verandert er echt iets. Niet alleen in individuele medewerkers, maar ook in de cultuur van een organisatie. Zen voor medewerkers is echt een win-win voor mens en bedrijf. Een bedrijf kan drempelverlagend werken door medewerkers te helpen aan hun mentale conditie te werken. Daarom is het goed dat steeds meer bedrijven zaken als zenmeditatie aanbieden. Het kan veel onnodig vastlopen en burn-out helpen voorkomen.’

Hoe zouden organisaties IncompanyZen volgens jou het beste kunnen introduceren bij hun medewerkers?

‘Door een zenmeditatiecursus aan te bieden aan hun medewerkers kunnen bedrijven de drempel verlagen die mensen vaak voelen om aan hun mentale conditie te werken. Dat is voor een bedrijf een eenvoudige stap, maar voor medewerkers is die drempelverlaging precies de stap waardoor ze op tijd aan hun veerkracht kunnen gaan werken en vastlopen kunnen voorkomen.’

Zie ook de nieuwe website Incompanyzen.nl