Klik hier en ontvangons wekelijks online magazine
ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Zen aan oortjes uit
Door Rients Ritskes /
Zen.nl Nederland / 14 juli 2026
Zen is dat wat je doet met hart en ziel doen. Als iets niet de moeite waard is om met hart en ziel gedaan te worden, doe het dan niet. Iets met hart en ziel doen maakt je gelukkig. Iets half doen, misschien wel depressief.
Dat wat je doet goed doen klinkt eenvoudig. Toch blijkt het in de praktijk lastig, want we willen zoveel. Terwijl we wandelen luisteren we naar een podcast. Tijdens het fietsen voeren we een telefoongesprek. Tijdens het werk luisteren we naar muziek. Tijdens het eten kijken we naar een scherm. We lijken voortdurend twee dingen tegelijk te willen doen. Dat heeft een prijs, een prijs die hoger is dan veel mensen beseffen.
Onderzoek laat zien dat oortjes in het verkeer de kans op ongelukken fors vergroten. Noise-cancelling oortjes maken de situatie nog gevaarlijk doordat belangrijke omgevingsgeluiden vrijwel volledig worden weggefilterd. Dat verbaast eigenlijk niemand. Wie regelmatig wandelt, fietst of autorijdt, ziet het dagelijks gebeuren. Mensen die plotseling uitwijken. Een bel niet horen. Geen reactie geven op een naderende auto. Een sirene missen. Verkeerssituaties verkeerd inschatten. Zelf wijk ik op het fietspad regelmatig uit voor een elektrische fietser met oortjes in die niet in de gaten heeft dat er nog een fietser op het fietspad is. Steeds moeten we in het verkeer rekening houden met mensen die er voor kiezen er met hun hoofd niet bij te zijn. Wie herkent dit niet?
De gevolgen van frequent oortjesgebruik lijken bovendien verder te reiken dan verkeersveiligheid alleen. In een Koreaanse studie onder 3.552 volwassenen bleken mensen die regelmatig oortjes gebruikten ongeveer 32 procent vaker angst- en depressieve klachten te rapporteren dan mensen die geen oortjes gebruikten.
Aandacht is geen onuitputtelijke bron. Alles wat aandacht vraagt van het brein, gaat ten koste van iets anders. Wie tegelijkertijd probeert te fietsen én een gesprek te volgen, ziet minder, hoort minder en reageert langzamer. Dat is geen kwestie van talent of ervaring. Dat is hoe onze hersenen werken. Oortjes zijn misschien wel het perfecte symbool van onze tijd. We willen overal tegelijk zijn. We willen bewegen én leren, sporten én luisteren, wandelen én bellen, fietsen én vergaderen. Alsof elk leeg moment onmiddellijk gevuld moet worden. Alsof gewoon fietsen niet genoeg meer is.
Waarom eigenlijk?
Vanuit zen kijken we niet alleen naar wat we doen, maar vooral naar de geest waarmee we het doen. Vaak worden we afgeleid door omstandigheden. Door de warmte. Door geluiden om ons heen. Maar meestal worden we afgeleid door iets anders: onze eigen bubbels. De gedachte dat we ergens anders zouden moeten zijn. Dat we iets belangrijkers zouden moeten doen. Dat dit wat we nu doen nog niet voldoende is.
En precies daar begint de onrust.
Wanneer je fietst en tegelijkertijd een podcast probeert te volgen, doe je eigenlijk twee dingen half. Wanneer je wandelt en ondertussen een telefoongesprek voert, ben je niet helemaal bij het gesprek en niet helemaal bij de wandeling. Je aandacht wordt verdeeld. Dat kost energie. Het geeft spanning. En vaak levert het minder op dan we denken.
De menselijke geest is nu eenmaal niet gemaakt om twee complexe dingen tegelijk met volledige aandacht te doen. Wat wij multitasken noemen, is meestal heel snel schakelen tussen verschillende activiteiten. Dat voelt efficiënt, maar het vermindert de kwaliteit van onze aandacht. Wie voortdurend luistert naar een stem in zijn oor, hoort minder van de stemmen om zich heen. Dat lijkt onschuldig, maar juist de kleine ontmoetingen van alledag blijken belangrijk voor ons gevoel van verbondenheid. Een glimlach, een kort praatje bij de kassa, een opmerking op straat of in de trein. Onderzoekers noemen dit "microcontacten". Ze duren vaak maar enkele seconden, maar dragen aantoonbaar bij aan ons welzijn. Misschien is het daarom geen toeval dat gevoelens van eenzaamheid juist toenemen in een tijd waarin steeds meer mensen zich met oortjes terugtrekken in hun eigen bubbel. En dan is het nog de vraag of je weer helemaal bij de les bent als je de oortjes weer uit je oren haalt. Wat denk jij?
Zen nodigt uit tot een andere benadering. Wanneer je loopt, loop dan. Wanneer je fietst, fiets dan. Wanneer je werkt, werk dan. Wanneer je luistert, luister dan. Dat klinkt misschien saai, maar wie het probeert ontdekt iets verrassends. Het leven wordt rustiger. Het denken helderder. Het verkeer veiliger. Er ontstaat meer ruimte voor wat er daadwerkelijk gebeurt. Je ziet meer. Hoort meer. Je leeft meer.
Laat de oortjes uit. Niet alleen omdat het veiliger is, maar omdat je dan werkelijk aanwezig kunt zijn bij je eigen leven. Mijn oproep is daarom eenvoudig. Maak goede keuzes. Doe dat wat je doet met hart en ziel. Geef het je volledige aandacht. En als iets niet de moeite waard is om met hart en ziel gedaan te worden, vraag je dan af waarom je het eigenlijk doet.
Dat is niet alleen veiliger. Het is ook een stap richting een leven met meer aandacht voor elkaar, meer helderheid en meer duurzaam geluk.
Bronnen:
Kim S.Y., Min C., Yo D.M. et al.
Association between Earphone Use and Tinnitus and Anxiety/Depression. Journal of Clinical Medicine, 2022, 11(2): 486. Onderzoek onder 3.552 Zuid-Koreaanse volwassenen. PMID: 35054190. PMC8772443.
https://www.researchgate.net/publication/257935577_Cycling_and_sounds_the_impact_of_the_use_of_electronic_devices_on_cycling_safety
Zenvolle etiquette
Zen op mijn werk
Nennie, digitale zenmeester?
Zen, rouw en werk
Boeddhisme en slavernij
Steun Pul-Tho in Oekraïne