ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven

Zen en authentiek leiderschap

3

Door Redactie ZenActueel in gesprek met Nikolaj Bruun uit Denemarken / Zen.nl Nederland / 16 juni 2026

Kan meditatie ons niet alleen tot betere leiders maken, maar ook tot completere mensen? Voor Nikolaj Bruun begon dat onderzoek ruim twintig jaar geleden tijdens een cursus over betekenisvol leiderschap. Op de uitnodiging stond dat er een zenmeester aanwezig zou zijn: Rients Ritskes. Wat ís in hemelsnaam een zenmeester, herinnert Nikolaj zich dat hij dacht. Wat begon als nieuwsgierigheid groeide uit tot een dagelijkse beoefening, een langdurige leerling- meester-relatie en uiteindelijk tot een professionele koers waarin zen, Gestalttherapie en leiderschap nauw met elkaar verbonden zijn.

Van nieuwsgierigheid naar dagelijkse praktijk

Nikolaj was 39 toen hij voor het eerst met zen in aanraking kwam. Hij had al ervaring met meditatie, vooral gericht op energie en chakra’s, maar een dagelijkse discipline ontbrak. Tijdens de cursus werd deelnemers gevraagd twee keer per dag twintig minuten te mediteren om het effect te onderzoeken. Dat sprak mij direct aan. Het was concreet en meetbaar. Ik ben meteen begonnen.

Al snel werd het twee keer vijfentwintig minuten per dag. In de zomer van 2005 volgde zijn eerste sesshin in Nederland. De ontmoeting met Rients maakte diepe indruk. Hij was volstrekt gewoon en tegelijk heel bijzonder, met humor en ernst tegelijk. Tijdens een pauze vertelde Nikolaj over zijn eerdere meditatie-ervaring. Het antwoord was eenvoudig: Dan ben je klaar voor zen. Die woorden bleken het begin van een leerweg die tot op de dag van vandaag voortduurt. In 2024, twintig jaar later, werd hij tot Osho benoemd.

Dagelijkse meditatie als kompas

De dagelijkse meditatiepraktijk werd beslissend in Nikolajs leven. Niet omdat alles daardoor perfect werd, maar omdat hij bewuster leerde kiezen. “Ik leef niet per se correcter, maar wel waarachtiger,” zegt hij. “Ik merk sneller wanneer ik van mezelf afwijk.” Die verschuiving van controle naar bewustzijn vormt later ook de kern van zijn visie op leiderschap.

Leiderschap en zen

Toen Nikolaj zen leerde kennen, werkte hij als leider bij Nokia. Vanuit eigen initiatief ontstonden daar leiderschapscursussen onder de naam Zen Management. Meditatie, bewustzijn en leiderschap werden in één context onderzocht. Zen bleek geen tegenstelling tot leiderschap, zegt hij. Integendeel. Het maakte leiders juist helderder. Leiderschap werd minder een kwestie van strategie en meer een kwestie van aanwezigheid.

De ontmoeting met Gestalt

Na ongeveer tien jaar dagelijkse zenbeoefening liep Nikolaj tegen grenzen aan in zijn meditatie. Andere beoefenaars wezen hem erop dat zijn biografische geschiedenis mogelijk aandacht vroeg. Dat bracht hem bij de Gestalttherapie. Hij volgde een opleiding tot psychotherapeut en ontdekte dat zen voor de Gestaltbenadering een diepe inspiratiebron was.

De grondlegger van de Gestalttherapie, Fritz Perls, liet zich onder meer inspireren door zen en het begrip satori. Zowel zen als Gestalt richten zich niet primair op verklaren, maar op ontdekken. Begrijpen is een cognitief proces, ontdekken is directe ervaring.

Vergeet je denken en voel

Perls gebruikte de provocerende uitspraak Lose your mind and come to your senses. Voor Nikolaj betekent dit minder leven vanuit overmatig denken en meer direct aanwezig zijn in ervaring. In zen klinkt iets vergelijkbaars: just sit, zonder doel en zonder ambitie. Daar ontstaat ruimte.

Het denkmodel en bewust leiderschap

Een belangrijk inzicht kreeg Nikolaj via het Denkmodel van Rients Ritskes. Dat model beschrijft de wisselwerking tussen gedachten, emoties, lichamelijke sensaties en persoonlijke geschiedenis, terwijl we tegelijk verbonden zijn met iets dat groter is dan het individuele zelf. Nikolaj gebruikt dit vaak in zijn leiderschapsprogramma’s. Het sluit nauw aan bij de Gestaltbenadering.



In zijn boek Hall of Mirrors laat Nikolaj zien hoe de ander fungeert als spiegel, en hoe meditatie helpt om die spiegel niet te vermijden maar te gebruiken voor groei in bewustzijn en leiderschap. De kern is eenvoudig: wat ik zeg, zegt iets over mij. Wat jij hoort, zegt iets over jou. Die verschuiving van oordeel naar nieuwsgierigheid verandert relaties fundamenteel.

De paradox van verandering

Een andere pijler van Gestalt is de paradoxale verandertheorie van Arnold Beisser. Verandering treedt op wanneer iemand wordt wie hij al is. Dat klinkt paradoxaal, maar het raakt aan zen. In meditatie oefenen we om te zijn met wat er is. Juist in die aanvaarding ontstaat beweging. Niet door krampachtig te proberen iemand anders te worden, maar door volledig te verschijnen als wie je bent.

Authentiek leiderschap

Voor Nikolaj begint authentiek leiderschap bij zelfwaarneming. Wie zichzelf kan voelen, kan ook duidelijk zijn naar anderen. Dat schept heldere keuzes en gezonde grenzen. En precies daar ontstaat vertrouwen. Leiders moeten kunnen blijven bij wat er is, ook als het ongemakkelijk wordt. Dat creëert veiligheid. Authenticiteit is geen persoonlijk merk, maar een doorleefde aanwezigheid.

Wat hoopt hij dat lezers meenemen

“Dat ieder mens uniek is,” zegt Nikolaj. “Als een instrument met vele tonen. Hoe beter we leren luisteren naar onszelf en zien hoe we elkaar beïnvloeden, hoe rijker het leven wordt.”

Zie ook:
De website van Nikolaj: gestaltexecutive.com en incompanyzen.nl/ voor leiderschapstrainingen in het Nederlands

ZenActueel Blog

Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel

ZenActueel nieuwe artikelen

Verslag van de Themadag over schaamte en spel

Ik ben er nog

Schaamte als stralend principe

Ik doe, dus ik besta

Wat doet pijn?

Van burn-out naar balans