ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven

Zen en niet weten wat je ziet

1

Door Rients Ranzen Ritskes / Zen.nl Nederland / 5 maart 2026

Samen met een vriend wandel ik rond etenstijd over een bospad. Het is zo’n warme herfstavond waarop het de zon alles langzaam goud kleurt. In de verte staat een kasteel en we zie op de eerste verdieping het licht aan gaan.

Bij het zien daarvan gebeurt er van alles in mij. Ik krijg spontaan een glimlach om mijn gezicht en zie in gedachte een lange tafel, vol eten, kaarsen en wijn glazen. Goede gesprekken over belangrijke zaken. Mijn maag begint zachtjes te knorren.

Mijn vriend ziet het ook. We zien dat de gordijnen worden dichtgetrokken. Ik hoor hem zuchten. Hij voelt bij het zien hiervan boosheid opkomen. Hij denkt aan alle ongelijkheid, aan mensen die zich terugtrekken achter dikke muren terwijl anderen hongerlijden. Hij ziet hier het onrecht.

Hetzelfde bos, dezelfde avond, hetzelfde licht en toch twee totaal verschillende werelden.

Wat is hier het verschil? Niet de feiten. Niet de omgeving. Het verschil zit in het brein.

De werkelijkheid die wij maken

We denken graag dat we de wereld zien zoals die is. Maar ons brein werkt anders. Het voorspelt voortdurend wat het verwacht te zien. Nieuwe indrukken worden razendsnel gekoppeld aan eerdere ervaringen. Wat we meemaken wordt niet alleen geregistreerd, het wordt geïnterpreteerd en ingevuld. Mijn brein koppelt een verlicht kasteel aan warmte en overvloed. Het brein van mijn vriend koppelt hetzelfde beeld aan uitsluiting en ongelijkheid. Denken en zien lopen door elkaar heen.

Herinneringen, opvoeding, successen, teleurstellingen, overtuigingen. Ze vormen samen een innerlijk raamwerk waardoorheen wij kijken. Dat raamwerk is meestal onzichtbaar voor onszelf. We merken vooral onze conclusie, niet het proces dat eraan voorafgaat. Het brein is efficiënt, maar het is niet neutraal.

Wat zen hieraan toevoegt

Zenmeditatie is in essentie oefening in helder waarnemen. Je zit stil en merkt op wat zich aandient; een geluid, een gedachte, een gevoel. Zonder het direct te analyseren of te volgen. Met voldoende ervaring ontdek je dat er altijd twee lagen zijn. Er is wat er gebeurt en er is wat jij ervan maakt.

Er is een licht in een raam, er is een gedachte over romantiek of onrecht en er is een gevoel in je lichaam.

Wanneer je dat onderscheid leert zien, ontstaat er ruimte. Ruimte om je niet automatisch te identificeren met het gelijk van je eerste interpretatie. Ruimte om je eigen filter te herkennen. En precies daarin ontstaat vrijheid.

Zen en het brein

In de onlinecursus Zen en het brein onderzoeken we deze wisselwerking tussen moderne hersenwetenschap en eeuwenoude meditatiepraktijk. Wat doet het brein precies wanneer het voorspelt en invult? Waarom zoeken we vooral bevestiging van wat we al geloven? Wat verandert er in aandacht en emotieregulatie door meditatie? En hoe kun je minder automatisch reageren op oude patronen?

De cursus combineert heldere uitleg met praktische oefeningen. Je krijgt inzicht in hoe je brein werkt en je traint tegelijk je vermogen om met meer aandacht aanwezig te zijn.

Niet om anders te gaan denken, maar om te zien hoe je denkt.

Het kasteel blijft gewoon het kasteel, maar jij doorziet jezelf en de wereld om je heen met meer helderheid.

Meer informatie en inschrijven
https://www.zen.nl/online-cursussen/zen-en-het-brein

ZenActueel Blog

Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel

ZenActueel nieuwe artikelen

Idealisten onder ons, houdt vol!

Succes en duurzaam geluk

Meditatie en EQ

Bubbels doorgeven

Heb geen hoop

Zen, vrijheid en Allen Ginsberg