ZenActueel:
Iedere dag inspiratie voor een zenvol leven
Zen in een gewelddadige wereld
Zen is niet ontstaan in een idyllische wereld
Het is goed om ons te realiseren dat zen niet is ontstaan in een vreedzame of veilige context. Integendeel. De boeddhistische traditie ontwikkelde zich in tijden van oorlog, hongersnood, ziekte en sociale onrust. Zen was geen luxe-praktijk voor mensen die het goed hadden, maar een vorm van training voor wie midden in onzekerheid en geweld moest zien te blijven staan. Meditatie bood geen ontsnapping aan de werkelijkheid, maar juist een manier om haar volledig onder ogen te zien zonder eraan ten onder te gaan. Troost? Misschien een beetje, maar vooral veerkracht. Niet door de wereld mooier te maken dan zij is, maar door te leren omgaan met wat zich aandient. In die zin is er inderdaad weinig veranderd. De technische mogelijkheden verschillen, de menselijke aard niet echt.Geen mooi verhaal over de mens
Zen biedt dus geen romantisch mensbeeld. Er is geen uitgangspunt dat de mens in wezen goed is, evenmin dat hij fundamenteel slecht zou zijn. Zen kijkt nuchter. Mensen zijn tot alles in staat, tot zorg, mededogen en creativiteit, maar ook tot agressie, hebzucht en wreedheid. Beide kanten zijn geen afwijkingen, maar mogelijkheden. Wat zen onderzoekt, is wat ruimte maakt voor helderheid, verantwoordelijkheid en mededogen. Daar komt beoefening in beeld. Zenmeditatie verandert de grote wereld niet en zeker niet snel. Zij stopt geen oorlogen, noch de criminaliteit. Wie dat verwacht, zal gemakkelijk teleurgesteld raken. Wat beoefening doet, is zien wat wel mogelijk is. Zen nodigt niet uit om ons terug te trekken uit de wereld omdat zij te hard of te gewelddadig is. Integendeel. Juist omdat de wereld is zoals zij is, is beoefening relevant. Zij helpt ons te leven met het ongemakkelijke gegeven dat wij mensen tot verschrikkelijke daden in staat zijn. Dat inzicht is niet prettig, maar wel eerlijk. En eerlijkheid is een voorwaarde voor verantwoordelijkheid.Geen hoop, wel vertrouwen
Hoop suggereert dat de wereld ooit fundamenteel anders zal worden. De zentraditie gaat uit van iets anders: vertrouwen in de beoefening van meditatie, rust, aandacht en inzicht, ongeacht de uitkomst. Niet omdat succes verzekerd is, maar omdat het, hoe klein ook, een verschil kan maken. Al was het alleen maar dat we er iets meer veerkracht door krijgen. Zen biedt geen oplossing voor het geweld in de wereld. Wat zij biedt, is een manier om niet zelf verder bij te dragen aan verwarring en verharding. Dat is bescheiden, maar niet onbelangrijk. En met een beetje optimisme kun je misschien wel iets betekenen voor je directe omgeving, je eerste cirkel, zoals ik nog maar kortgeleden beschreef in het artikel over misschien wel het mooiste jaar ooit.ZenActueel Blog
Aanbevolen links:
Zen Incompany
Zen.nl winkel
ZenActueel nieuwe artikelen
Misschien wel het mooiste jaar ooit
Behoefte of begeerte?
Zen en Paul Klee
Zen.nl Utrecht verhuist
Kun je spelen zonder ego?
In Memoriam: Jeroen Witkam (1931-2025)